تاریخ : 7 آذر 1401   | |   Monday, 28 November , 2022

از چالشهای کوپن کاغذی تا کوپن الکترونیکی

  • کد خبر : 1661
  • 22 اردیبهشت 1401 ساعت 00:00
از چالشهای کوپن کاغذی تا کوپن الکترونیکی
خبر‭ ‬بازگشت‭ ‬‮«‬کوپن‭ (‬کالابرگ‭)‬‮»‬‭ ‬در‭ ‬قالب‭ ‬طرح‭ ‬کالابرگ‭ ‬الکترونیکی‭ ‬به‭ ‬زندگی‭ ‬مردم،‭ ‬واکنش‌های‭ ‬زیادی‭ ‬را‭ ‬به‭ ‬دنبال‭ ‬داشته‭ ‬است‭.‬

موافقان‭ ‬این‭ ‬طرح‭ ‬تلاش‭ ‬دارند‭ ‬آن‭ ‬را‭ ‬با‭ ‬کوپن‭ ‬دهه‭ ‬شصت‭ ‬متفاوت‭ ‬جلوه‭ ‬دهند‭ ‬و‭ ‬بر‭ ‬مزایای‭ ‬آن‭ ‬تاکید‭ ‬کنند‭. ‬این‭ ‬نوشتار‭ ‬با‭ ‬بازخوانی‭ ‬لایحه‭ ‬کنترل‭ ‬جرایم‭ ‬کوپن‭ ‬در‭ ‬مجلس‭ ‬دوم،‭ ‬قصد‭ ‬دارد‭ ‬لزوم‭ ‬توجه‭ ‬به‭ ‬وجه‭ ‬کنترلی‭ ‬اجرای‭ ‬طرح‭ ‬کالابرگ‭ ‬الکترونیکی‭ ‬و‭ ‬پاسخگویی‭ ‬به‭ ‬ابهامات‭ ‬و‭ ‬چالش‌های‭ ‬آن‭ ‬را‭ ‬یادآور‭ ‬شود‭. ‬

دولت‭ ‬در‭ ‬دهه‭ ‬60‭ ‬مصادف‭ ‬با‭ ‬شرایط‭ ‬جنگی‭ ‬و‭ ‬محاصره‭ ‬اقتصادی‭ ‬به‭ ‬علت‭ ‬پایین‭ ‬بودن‭ ‬سطح‭ ‬تولیدات‭ ‬و‭ ‬برهم‭ ‬خوردن‭ ‬موازنه‭ ‬عرضه‭ ‬و‭ ‬تقاضا‭ ‬در‭ ‬تامین‭ ‬کالاهای‭ ‬اساسی‭ ‬و‭ ‬سوخت‭ ‬از‭ ‬کوپن‭ ‬استفاده‭ ‬می‌کرد‭. ‬هر‭ ‬کالا،‭ ‬کوپن‭ ‬مخصوص‭ ‬به‭ ‬خود‭ ‬را‭ ‬داشت‭ ‬و‭ ‬افراد‭ ‬می‌توانستند‭ ‬با‭ ‬کوپن،‭ ‬سهمیه‭ ‬مربوط‭ ‬به‭ ‬خود‭ ‬را‭ ‬از‭ ‬فروشگاه‌های‭ ‬تعیین‭ ‬شده‭ ‬دریافت‭ ‬کنند‭. ‬استفاده‭ ‬از‭ ‬کوپن‭ ‬هرچند‭ ‬موجب‭ ‬می‌شد‭ ‬که‭ ‬اقشار‭ ‬کم‭ ‬درآمد‭ ‬جامعه‭ ‬در‭ ‬تامین‭ ‬کالاهای‭ ‬اساسی‭ ‬فشار‭ ‬کمتری‭ ‬را‭ ‬متحمل‭ ‬شوند‭ ‬ولی‭ ‬همین‭ ‬مسئله‭ ‬خود‭ ‬برخی‭ ‬آسیب‌ها‭ ‬را‭ ‬در‭ ‬سطح‭ ‬جامعه‭ ‬ایجاد‭ ‬کرده‭ ‬بود‭. ‬به‭ ‬عبارت‭ ‬دیگر‭ ‬نبود‭ ‬کنترل‭ ‬بر‭ ‬این‭ ‬سیستم‭ ‬در‭ ‬سطح‭ ‬کلان‭ ‬و‭ ‬خرد‭ ‬مسائل‭ ‬و‭ ‬مشکلات‭ ‬جدیدی‭ ‬را‭ ‬ایجاد‭ ‬می‌کرد‭. ‬

این‭ ‬مسائل‭ ‬شامل‭ ‬جعل‭ ‬یا‭ ‬سرقت،‭ ‬دخل‭ ‬و‭ ‬تصرف‭ ‬یا‭ ‬ارائه‭ ‬مدارک‭ ‬غیر‭ ‬واقع‭ ‬برای‭ ‬اخذ‭ ‬کوپن‭ ‬یا‭ ‬تحویل‭ ‬و‭ ‬تحول‭ ‬کوپن‭ ‬
 و‭ ‬نظایر‭ ‬آن‭ ‬بود‭. ‬

عمق‭ ‬مسئله‭ ‬را‭ ‬زمانی‭ ‬می‌توان‭ ‬فهمید‭ ‬که‭ ‬برای‭ ‬جمعیت‭ ‬50‭ ‬میلیون‭ ‬نفری‭ ‬کشور‭ ‬56‭ ‬میلیون‭ ‬کوپن‭ ‬توزیع‭ ‬شده‭ ‬بود‭. ‬به‭ ‬عبارت‭ ‬دیگر‭ ‬حدود‭ ‬6‭ ‬میلیون‭ ‬اضافه‭ ‬بر‭ ‬آمار‭ ‬واقعی‭ ‬کشور‭ ‬که‭ ‬این‭ ‬رقم‭ ‬نشان‭ ‬از‭ ‬وسعت‭ ‬تخلفات‭ ‬این‭ ‬حوزه‭ ‬داشت‭. ‬دولت‭ ‬برای‭ ‬مقابله‭ ‬با‭ ‬این‭ ‬حجم‭ ‬گسترده‭ ‬از‭ ‬تخلفات‭ ‬به‭ ‬اهرمی‭ ‬قوی‭ ‬قانونی‭ ‬نیاز‭ ‬داشت‭ ‬و‭ ‬ارائه‭ ‬‮«‬لایحه‭ ‬منع‭ ‬خرید‭ ‬و‭ ‬فروش‭ ‬کوپن‭ ‬کالاهای‭ ‬اساسی‭ ‬وسوخت‮»‬‭ ‬در‭ ‬این‭ ‬راستا‭ ‬بود‭. . ‬هر‭ ‬چند‭ ‬در‭ ‬مورخه‭ ‬2‭ ‬دی‭ ‬1365‭ ‬فوریت‭ ‬این‭ ‬لایحه‭ ‬در‭ ‬مجلس‭ ‬دوم‭ ‬رد‭ ‬شد‭ ‬ولی‭ ‬8‭ ‬شهریور‭ ‬1366‭ ‬کلیات‭ ‬لایحه‭ ‬و‭ ‬22‭ ‬آذر‭ ‬1366‭ ‬خود‭ ‬لایحه‭ ‬و‭ ‬23‭ ‬فروردین‭ ‬1367‭ ‬اصلاحیه‭ ‬آن‭ ‬به‭ ‬تصویب‭ ‬رسید‭. ‬در‭ ‬این‭ ‬لایحه‭ ‬شاهد‭ ‬تقابل‭ ‬بین‭ ‬دو‭ ‬رویکرد‭ ‬هستیم‭. ‬رویکرد‭ ‬‮«‬ضرورت‭ ‬تقیینی‮»‬‭ ‬و‭ ‬رویکرد‭ ‬‮»‬کفایت‭ ‬قوانین‭ ‬مادر‮»‬‭. ‬این‭ ‬دو‭ ‬رویکرد‭ ‬را‭ ‬نیز‭ ‬می‌توان‭ ‬در‭ ‬قالب‭ ‬تقابل‭ ‬گفتمان‌های‭ ‬اصلی‭ ‬فقه‭ ‬پویا‭ ‬و‭ ‬فقه‭ ‬سنتی‭ ‬قرار‭ ‬داد‭. ‬رویکرد‭ ‬‮«‬ضرورت‭ ‬تقیینی‮»‬‭ ‬با‭ ‬توجه‭ ‬به‭ ‬گسترده‭ ‬بودن‭ ‬انتشار‭ ‬و‭ ‬چاپ‭ ‬کوپن‭ ‬وعدم‭ ‬کنترل‭ ‬در‭ ‬چاپ‭ ‬تقلبی‭ ‬و‭ ‬راه‭ ‬یافتن‭ ‬آن‭ ‬به‭ ‬بازار‭ ‬سیاه‭ ‬به‭ ‬لزوم‭ ‬مقابله‭ ‬با‭ ‬بازار‭ ‬بورس‭ ‬خرید‭ ‬و‭ ‬فروش،‭ ‬ایجاد‭ ‬مشاغل‭ ‬کاذب‭ ‬به‭ ‬علت‭ ‬تفاوت‭ ‬قیمت،‭ ‬مقابله‭ ‬با‭ ‬افزایش‭ ‬روح‭ ‬تقلب‭ ‬وتکثیرکوپن‌های‭ ‬تقلبی،‭ ‬مبارزه‭ ‬با‭ ‬سودکلان‭ ‬قاچاق‭ ‬کوپن‭ ‬و‭ ‬مقابله‭ ‬با‭ ‬جنبه‌های‭ ‬شبکه‌ای‭ ‬مسئله‭ ‬تاکید‭ ‬داشت‭. ‬این‭ ‬رویکرد‭ ‬به‌عدم‭ ‬بازدارندگی‭ ‬قوانین‭ ‬موجود‭ ‬و‭ ‬باز‭ ‬نبودن‭ ‬دست‭ ‬قوه‭ ‬قضائیه‭ ‬اشاره‭ ‬می‌کرد‭. ‬این‭ ‬رویکرد‭ ‬تدوین‭ ‬قوانین‭ ‬جدید‭ ‬و‭ ‬مجزا‭ ‬را‭ ‬در‭ ‬شرایط‭ ‬بحرانی‭ ‬ضروری‭ ‬می‌دانست‭. ‬از‭ ‬جمله‭ ‬در‭ ‬مسئله‭ ‬جرایم‭ ‬کوپن‭ ‬حامیان‭ ‬آن،‭ ‬بر‭ ‬ابعاد‭ ‬اقتصادی‭ ‬و‭ ‬سیاسی‭ ‬مسئله‭ ‬و‭ ‬توجه‭ ‬به‭ ‬وضعیت‭ ‬سرمای‭ ‬زمستان‭ ‬ومحاصره‭ ‬اقتصادی‭ ‬و‭ ‬جنگ‭ ‬و‭ ‬سرکار‭ ‬داشتن‭ ‬مسئله‭ ‬با‭ ‬جان‭ ‬مردم‭ ‬اشاره‭ ‬می‌کردند‭. ‬حامیان‭ ‬این‭ ‬رویکرد‭ ‬معتقد‭ ‬بودند‭ ‬این‭ ‬مسئله‭ ‬بازتاب‭ ‬بسیار‭ ‬بدی‭ ‬در‭ ‬سطح‭ ‬جامعه‭ ‬دارد،‭ ‬از‭ ‬جمله‭ ‬ایجاد‭ ‬مشکلات‭ ‬اجتماعی‭ ‬برای‭ ‬دولت‭ ‬و‭ ‬نظام‭ ‬و‭ ‬تاثیر‭ ‬بد‭ ‬خرید‭ ‬و‭ ‬فروش‭ ‬کوپن‭ ‬بر‭ ‬شکاف‭ ‬طبقاتی،‭ ‬ضربه‭ ‬به‭ ‬سیاست،‭ ‬حیثیت‭ ‬و‭ ‬اقتصاد‭ ‬مملکت‭. ‬آن‌ها‭ ‬در‭ ‬قالب‭ ‬این‭ ‬لایحه‭ ‬سعی‭ ‬داشتند‭ ‬تکلیف‭ ‬بهادار‭ ‬بودن‭ ‬کوپن‭ ‬و‭ ‬مجازات‭ ‬جرایم‭ ‬حرفه‌ای‭ ‬و‭ ‬کارمندان‭ ‬دولتی‭ ‬متخلف‭ ‬مسئول‭ ‬کوپن‭ ‬را‭ ‬مشخص‭ ‬کنند‭. ‬

اما‭ ‬حامیان‭ ‬رویکرد‭ ‬‮«‬کفایت‭ ‬قوانین‭ ‬مادر‮»‬‭ ‬معتقد‭ ‬بودند‭ ‬بدون‭ ‬وضع‭ ‬قوانین‭ ‬جدید‭ ‬باید‭ ‬به‭ ‬مجازات‭ ‬دست‭ ‬اندرکاران‭ ‬متخلف‭ ‬کوپن‭ ‬پرداخت‭. ‬این‭ ‬رویکرد‭ ‬برعدم‭ ‬احتیاج‭ ‬به‭ ‬قانون‭ ‬جدید‭ ‬به‭ ‬علت‭ ‬تصویب‭ ‬مجازات‭ ‬جاعلین‭ ‬اوراق‭ ‬بهادار‭ ‬در‭ ‬قانون‭ ‬تعزیزات‭ ‬و‭ ‬طرح‭ ‬مسئله‭ ‬به‭ ‬عنوان‭ ‬اتلاف‭ ‬وقت‭ ‬مجلس‭ ‬با‭ ‬مسائل‭ ‬غیر‭ ‬اساسی‭ ‬استدلال‭ ‬داشتند‭. ‬از‭ ‬طرف‭ ‬دیگر‭ ‬این‭ ‬رویکرد‭ ‬به‭ ‬جای‭ ‬وضع‭ ‬قوانین‭ ‬ریشه‭ ‬مسئله‭ ‬را‭ ‬در‭ ‬علل‭ ‬دیگر‭ ‬مانند‭ ‬توجه‭ ‬به‭ ‬قوه‭ ‬قضائیه‭ ‬و‭ ‬انتظامیه‭ ‬جستجو‭ ‬می‌کرد‭. ‬از‭ ‬طرف‭ ‬دیگر‭ ‬برخی‭ ‬دیگر‭ ‬از‭ ‬فعالان‭ ‬این‭ ‬رویکرد‭ ‬بر‭ ‬ناکارآمد‭ ‬بودن‭ ‬و‭ ‬تبعات‭ ‬منفی‭ ‬مجازات‭ ‬زندان‭ ‬و‭ ‬لزوم‭ ‬تعیین‭ ‬مجازات‌های‭ ‬دیگر‭ ‬مانند‭ ‬شلاق‭ ‬وعدم‭ ‬کارایی‭ ‬انفصال‭ ‬موقت‭ ‬برای‭ ‬جرایم‭ ‬کارمندان‭ ‬دولتی‭ ‬و‭ ‬حتی‭ ‬مخالفت‭ ‬لایحه‭ ‬با‭ ‬قوانین‭ ‬اسلامی‭ ‬مانند‭ ‬تعزیزی‭ ‬نبودن‭ ‬مجازات‭ ‬زندان‭ ‬و‭ ‬قرار‭ ‬دادن‭ ‬آن‭ ‬به‭ ‬عنوان‭ ‬مجازات‭ ‬تعزیری‭ ‬در‭ ‬لایحه‭ ‬اشاره‭ ‬داشتند‭. ‬اما‭ ‬حامیان‭ ‬رویکرد‭ ‬‮«‬ضرورت‭ ‬تقیینی‮»‬‭ ‬در‭ ‬جواب‭ ‬به‭ ‬لزوم‭ ‬تناسب‭ ‬بین‭ ‬جرم‭ ‬و‭ ‬مجازات‭ ‬و‭ ‬تغییر‭ ‬فلسفه‭ ‬زندان‭ ‬در‭ ‬نظام‭ ‬اسلامی‭ ‬و‭ ‬تربیتی‭ ‬شدن‭ ‬آن‭ ‬و‭ ‬تفاوت‭ ‬مجازات‭ ‬سرقت‭ ‬در‭ ‬کوپن‌های‭ ‬تحویل‭ ‬نداده‭ ‬شده‭ ‬با‭ ‬سرقت‭ ‬معمولی‭ ‬آن‭ ‬و‭ ‬تصویب‭ ‬و‭ ‬تایید‭ ‬مجلس‭ ‬و‭ ‬شورای‭ ‬نگهبان‭ ‬بر‭ ‬تعزیری‭ ‬بودن‭ ‬مجازات‭ ‬زندان‭ ‬را‭ ‬استدلال‭ ‬می‌کردند‭. ‬

بازخوانی‭ ‬جرایم‭ ‬کوپنی‭ ‬نشان‭ ‬می‌دهد‭ ‬که‭ ‬با‭ ‬وجود‭ ‬درایت‭ ‬دولت‭ ‬برای‭ ‬حل‭ ‬مسائل‭ ‬معیشتی‭ ‬مردم‭ ‬در‭ ‬دوره‌های‭ ‬بحرانی،‭ ‬باید‭ ‬تدابیر‭ ‬کنترلی‭ ‬بر‭ ‬اجرای‭ ‬آن‭ ‬از‭ ‬پیش‭ ‬مد‭ ‬نظر‭ ‬قرار‭ ‬گیرد‭. ‬اکنون‭ ‬با‭ ‬گذشت‭ ‬چند‭ ‬دهه‭ ‬از‭ ‬دوره‭ ‬کوپن‭ ‬کاغذی،‭ ‬بحث‭ ‬کوپن‭ ‬الکترونیکی‭ ‬مطرح‭ ‬شده‭ ‬است؛‭ ‬اما‭ ‬در‭ ‬این‭ ‬میان‭ ‬پرسش‌ها‭ ‬و‭ ‬ابهام‌های‭ ‬جدی‭ ‬وجود‭ ‬دارد‭ ‬که‭ ‬لازم‭ ‬است‭ ‬قبل‭ ‬از‭ ‬اجرای‭ ‬طرح‭ ‬در‭ ‬آن‌ها‭ ‬تامل‭ ‬جدی‭ ‬شود‭: ‬

‭ ‬اجرای‭ ‬این‭ ‬طرح‭ ‬چقدر‭ ‬ضرورت‭ ‬دارد‭ ‬و‭ ‬آیا‭ ‬شیوه‌های‭ ‬دیگری‭ ‬برای‭ ‬مدیریت‭ ‬مسائل‭ ‬معیشتی‭ ‬وجود‭ ‬ندارد؟‭ ‬

‭ ‬آیا‭ ‬شیوه‭ ‬و‭ ‬وسعت‭ ‬اجرای‭ ‬این‭ ‬طرح‭ ‬را‭ ‬می‌توان‭ ‬آنچنان‭ ‬که‭ ‬موافقان‭ ‬آن‭ ‬ادعا‭ ‬دارند‭ ‬با‭ ‬طرح‌های‭ ‬کشورهای‭ ‬لیبرال‭ ‬در‭ ‬بازتوزیع‭ ‬کالاها‭ ‬و‭ ‬رفع‭ ‬فقر‭ ‬و‭ ‬کاهش‭ ‬شکاف‭ ‬طبقاتی‭ ‬مقایسه‭ ‬نمود؟‭ ‬

‭ ‬آیا‭ ‬سازوکارهایی‭ ‬که‭ ‬در‭ ‬این‭ ‬کشورها‭ ‬محقق‭ ‬شده‭ ‬است‭ ‬در‭ ‬کشور‭ ‬ما‭ ‬هم‭ ‬قابل‭ ‬تحقق‭ ‬است‭ ‬و‭ ‬زیرساخت‌های‭ ‬آن‭ ‬فراهم‭ ‬است؟‭ ‬

‭ ‬آیا‭ ‬آنگونه‭ ‬که‭ ‬حامیان‭ ‬این‭ ‬طرح‭ ‬مدعی‌اند‭ ‬در‭ ‬طرح‭ ‬کالابرگ‭ ‬الکترونیکی‭ ‬امکان‭ ‬و‭ ‬زمینه‭ ‬فساد‭ ‬وجود‭ ‬نخواهد‭ ‬داشت‭ ‬و‭ ‬امکان‭ ‬کنترل‭ ‬دقیق‭ ‬آن‭ ‬وجود‭ ‬خواهد‭ ‬داشت؟‭ ‬

‭ ‬آیا‭ ‬بار‭ ‬روانی‭ ‬حاصل‭ ‬از‭ ‬اجرای‭ ‬این‭ ‬طرح،‭ ‬با‭ ‬افزایش‭ ‬دغدغه‌ها‭ ‬و‭ ‬نگرانی‌های‭ ‬اقتصادی‭ ‬مردم‭ ‬به‭ ‬عاملی‭ ‬برای‭ ‬افزایش‭ ‬رکود‭ ‬و‭ ‬افزایش‭ ‬آسیب‌های‭ ‬اجتماعی‭ ‬و‭ ‬کاهش‭ ‬ایده‌های‭ ‬خلاقانه‭ ‬اقتصادی‭ ‬و‭ ‬کارآفرینی‭ ‬تبدیل‭ ‬نخواهد‭ ‬شد؟‭ ‬

واقعیت‭ ‬این‭ ‬است‭ ‬تا‭ ‬زمانی‭ ‬که‭ ‬پاسخ‭ ‬واقعی‭ ‬و‭ ‬عملی‭ ‬به‭ ‬این‭ ‬پرسش‌ها‭ ‬و‭ ‬راهکارهایی‭ ‬برای‭ ‬رفع‭ ‬این‭ ‬نگرانی‌ها‭ ‬وجود‭ ‬نداشته‭ ‬باشد،‭ ‬نمی‌توان‭ ‬با‭ ‬آزمون‭ ‬و‭ ‬خطا،‭ ‬حیات‭ ‬اقتصادی‭ ‬کشور‭ ‬را‭ ‬در‭ ‬آستانه‭ ‬بحرانی‭ ‬جدید‭ ‬قرار‭ ‬داد‭.‬

لینک کوتاه : https://aftabyazdonline.ir/?newsid=1661

ثبت دیدگاه

مجموع نظرات : 0
قوانین ارسال دیدگاه
  • لطفا از نوشتن با حروف لاتین (فینگلیش) خودداری نمایید.
  • از ارسال دیدگاه های نا مرتبط با متن خبر، تکرار نظر دیگران، توهین به سایر کاربران و ارسال متن های طولانی خودداری نمایید.
  • لطفا نظرات بدون بی احترامی، افترا و توهین به مسئولان، اقلیت ها، قومیت ها و ... باشد و به طور کلی مغایرتی با اصول اخلاقی و قوانین کشور نداشته باشد.
  • در غیر این صورت، «آفتاب یزد» مطلب مورد نظر را رد یا بنا به تشخیص خود با ممیزی منتشر خواهد کرد.
عکس خوانده نمی‌شود