تاریخ : 14 آذر 1401   | |   Monday, 5 December , 2022

رقابت ژئواکونومیک آمریکا با چین

  • کد خبر : 4827
  • 08 مرداد 1401 ساعت 00:00
رقابت ژئواکونومیک آمریکا با چین
‮«‬رقابت‭ ‬استراتژیک‮»‬‭ ‬اعلام‌شده‭ ‬به‌عنوان‭ ‬سیاست‭ ‬چینی‭ ‬دولت‭ ‬بایدن،‭ ‬نوعی‭ ‬رقابت‭ ‬ژئواکونومیک‭ ‬با‭ ‬چین‭ ‬است‭. ‬ژئوپلیتیک‭ ‬شامل‭ ‬سه‭ ‬عنصر‭ ‬جغرافیا،‭ ‬سیاست‭ ‬و‭ ‬قدرت‭ ‬است‭. ‬اقتصاد‭ ‬از‭ ‬طرفی‭ ‬یکی‭ ‬از‭ ‬ابعاد‭ ‬فضای‭ ‬جغرافیایی‭ ‬و‭ ‬از‭ ‬طرف‭ ‬دیگر‭ ‬یکی‭ ‬از‭ ‬ابعاد‭ ‬قدرت‭ ‬است‭. ‬ژئوپلیتیک‭ ‬به‭ ‬طور‭ ‬ذاتی‭ ‬در‭ ‬دو‭ ‬عنصر‭ ‬از‭ ‬سه‭ ‬عنصر‭ ‬تشکیل‭ ‬دهنده‭ ‬خود‭ ‬یعنی‭ ‬جغرافیا‭ ‬و‭ ‬قدرت‭ ‬با‭ ‬اقتصاد‭ ‬پیوند‭ ‬خورده‭ ‬و‭ ‬به‭ ‬آن‭ ‬توجه‭ ‬می‌نماید؛‭ ‬

بنابراین‭ ‬چنانچه‭ ‬اقتصاد‭ ‬با‭ ‬قدرت‭ ‬و‭ ‬سیاست‭ ‬پیوند‭ ‬بخورد‭ ‬و‭ ‬با‭ ‬جغرافیا‭ ‬نیز‭ ‬عجین‭ ‬شود،‭ ‬در‭ ‬حوزه‭ ‬ژئوپلیتیک‭ ‬قرار‭ ‬می‌گیرد‭ ‬که‭ ‬در‭ ‬این‭ ‬صورت‭ ‬ژئواکونومی‭ ‬به‌عنوان‭ ‬بُعد‭ ‬اقتصادی‭ ‬ژئوپلیتیک‭ ‬شکل‭ ‬می‌گیرد‭. ‬

سیاست‭ ‬دولت‭ ‬بایدن‭ ‬در‭ ‬مورد‭ ‬ارزیابی‭ ‬تهدید‭ ‬چین‭ ‬با‭ ‬دولت‭ ‬ترامپ‭ ‬تفاوتی‭ ‬بنیادین‭ ‬دارد‭. ‬با‭ ‬وجود‭ ‬برچسب‭ ‬رقابت‭ ‬استراتژیک،‭ ‬سیاست‭ ‬ترامپ‭ ‬در‭ ‬برابر‭ ‬چین‭ ‬نه‭ ‬استراتژیک‭ ‬بود‭ ‬و‭ ‬نه‭ ‬رقابتی؛‭ ‬سیاست‭ ‬چینی‭ ‬دولت‭ ‬بایدن‭ ‬‮«‬رقابت‭ ‬استراتژیک‮»‬‭ (‬Strategic‭ ‬Competition‭) ‬است،‭ ‬نه‌فقط‭ ‬در‭ ‬نام‭ ‬بلکه‭ ‬در‭ ‬عمل‭ ‬هم‭. ‬عنصر‭ ‬اصلی‭ ‬رقابت‭ ‬است‭. ‬بایدن‭ ‬و‭ ‬تیم‭ ‬چینی‌اش،‭ ‬ظهور‭ ‬چین‭ ‬را‭ ‬به‭ ‬چیزی‭ ‬شبیه‭ ‬به‭ ‬‮«‬لحظه‭ ‬اسپوتنیک‮»‬‭ (‬Sputnik‭ ‬Moment‭) ‬توصیف‭ ‬کرده‌اند؛‭ ‬یعنی‭ ‬زمانی‭ ‬که‭ ‬اتحاد‭ ‬جماهیر‭ ‬شوروی‭ ‬اولین‭ ‬ماهواره‭ ‬مصنوعی‭ ‬جهان‭ ‬را‭ ‬در‭ ‬سال‭ ‬1957‭ ‬پرتاب‭ ‬و‭ ‬دولت‌های‭ ‬آیزنهاور‭ ‬و‭ ‬کندی‭ ‬را‭ ‬شوکه‭ ‬کرد‭ ‬و‭ ‬باعث‭ ‬شد‭ ‬آن‌ها‭ ‬دست‭ ‬به‭ ‬یک‭ ‬بازنگری‭ ‬گسترده‭ (‬Broad‭ ‬Overhaul‭) ‬در‭ ‬سیاست‌های‭ ‬داخلی‭ ‬بزنند‭. ‬سیاست‭ ‬بایدن‭ ‬در‭ ‬مورد‭ ‬چین‭ ‬مبتنی‭ ‬بر‭ ‬ارزیابی‭ ‬کمتر‭ ‬هشداردهنده‌ای‭ (‬Less‭ ‬Alarmist‭ ‬Assessment‭) ‬از‭ ‬تهدید‭ ‬چین‭ ‬نسبت‭ ‬به‭ ‬ترامپ‭ ‬است؛‭ ‬اما‭ ‬این‭ ‬سیاست‭ ‬با‭ ‬جدیت‭ (‬Seriousness‭) ‬و‭ ‬عمق‭ ‬استراتژیک‭ (‬Strategic‭ ‬Depth‭) ‬دنبال‭ ‬می‌شود‭ ‬که‭ ‬آن‭ ‬را‭ ‬به‭ ‬چالشی‭ ‬بسیار‭ ‬بزرگ‌تر‭ ‬برای‭ ‬چین‭ ‬تبدیل‭ ‬می‌کند‭. ‬

آنتونی‭ ‬بلینکن؛‭ ‬وزیر‭ ‬امور‭ ‬خارجه‭ ‬ایالات‌متحده،‭ ‬در‭ ‬گفتگوی‭ ‬11‭ ‬خرداد‭ ‬1401‭ (‬اول‭ ‬ژوئن‭ ‬2022‭) ‬با‭ ‬سردبیر‭ ‬نشریه‭ ‬فارِن‭ ‬افرز‭ ‬تصریح‭ ‬می‌کند‭ ‬که‭ ‬یکی‭ ‬از‭ ‬چیزهایی‭ ‬که‭ ‬به‌شدت‭ ‬به‭ ‬آن‭ ‬باور‭ ‬داریم‭ ‬و‭ ‬همین‭ ‬خود‭ ‬بحثی‭ ‬بوده‭ ‬که‭ ‬سال‌ها‭ ‬در‭ ‬واشنگتن‭ ‬و‭ ‬
 نیویورک‭ ‬و‭ ‬دیگر‭ ‬مناطق‭ ‬بر‭ ‬سر‭ ‬آن‭ ‬گفت‌وگو‭ ‬شده،‭ ‬این‭ ‬است‭ ‬که‭ ‬جایی‭ ‬که‭ ‬ما‭ ‬الان‭ ‬به‭ ‬آن‭ ‬رسیده‌ایم‭ ‬جایی‭ ‬است‭ ‬که‭ ‬نمی‌توان‭ ‬اجازه‭ ‬داد‭ ‬پکن‭ ‬خط‭ ‬سیر‭ ‬خود‭ ‬را‭ ‬تغییر‭ ‬دهد‭. ‬آنچه‭ ‬ما‭ ‬می‌توانیم‭ ‬برای‭ ‬این‭ ‬موضوع‭ ‬انجام‭ ‬دهیم‭ ‬و‭ ‬آنچه‭ ‬اکنون‭ ‬در‭ ‬حال‭ ‬انجامش‭ ‬هستیم‭ ‬ایجاد‭ ‬یک‭ ‬محیط‭ ‬استراتژیک‭ ‬اطراف‭ ‬پکن‭ ‬است‭ ‬تا‭ ‬بتوانیم‭ ‬برای‭ ‬یک‭ ‬سیستم‭ ‬بین‌المللی‭ ‬باز‭ ‬و‭ ‬جامع،‭ ‬چشم‌اندازهای‭ ‬مثبت‭ ‬خود‭ ‬را‭ ‬توسعه‭ ‬دهیم‭. ‬برنامه‭ ‬ما‭ ‬تمرکز‭ ‬بر‭ ‬سه‭ ‬موضوع‭ ‬دارد‭: ‬سرمایه‌گذاری،‭ ‬به‌خط‭ ‬کردن‭ ‬و‭ ‬رقابت‭ (‬
Invest‭, ‬Align‭ ‬and‭ ‬Compete‭). ‬به‌خط‭ ‬کردن‭ ‬متحدان‭ ‬و‭ ‬شرکای‭ ‬ما،‭ ‬چون‭ ‬وزن‭ ‬تجمعی‭ (‬Collective‭ ‬Weight‭) ‬ما‭ ‬تاثیر‭ ‬بسیار‭ ‬مهم‌تری‭ ‬از‭ ‬اقدامات‭ ‬تک‌تک‭ ‬ما‭ ‬دارد‭. ‬وقتی‭ ‬ما‭ ‬با‭ ‬برخی‭ ‬اقدامات‭ ‬یا‭ ‬ارتباطات‭ ‬با‭ ‬چین‭ ‬که‭ ‬احساس‭ ‬می‌کنیم‭ ‬قابل‌اعتراض‭ (‬Objectionable‭) ‬هستند‭ ‬دست‌وپنجه‭ ‬نرم‭ ‬می‌کنیم،‭ ‬یک‭ ‬مسئله‭ ‬این‭ ‬است‭ ‬که‭ ‬ایالات‌متحده‭ ‬به‌عنوان‭ ‬20‭ ‬تا‭ ‬25‭ ‬درصد‭ ‬کل‭ ‬تولید‭ ‬ناخالص‭ ‬ملی‭ ‬جهانی‭ (‬World‭ ‬GDP‭) ‬با‭ ‬چین‭ ‬برخورد‭ ‬کند‭. ‬مسئله‭ ‬دیگر‭ ‬این‭ ‬است‭ ‬که‭ ‬با‭ ‬دیگر‭ ‬شرکا‭ ‬و‭ ‬هم‌پیمانان‭ ‬خودمان‭ ‬باهم‭ ‬به‭ ‬خط‭ ‬شویم‭ ‬و‭ ‬شاید‭ ‬بتوانیم‭ ‬50‭ ‬تا‭ ‬60‭ ‬درصد‭ ‬تولید‭ ‬ناخالص‭ ‬ملی‭ ‬جهانی‭ ‬را‭ ‬برای‭ ‬مقابله‭ ‬با‭ ‬چین‭ ‬به‌کارگیریم‭. ‬درنهایت‭ ‬هم‭ ‬رقابت‭ ‬با‭ ‬چین‭ ‬برای‭ ‬دفاع‭ ‬از‭ ‬منافع‭ ‬خودمان‭ ‬و‭ ‬ایجاد‭ ‬چشم‌اندازهای‭ ‬خود‭ ‬برای‭ ‬آینده‭. ‬


۱‭) ‬راهبرد‭ ‬مشارکت‭ ‬در‭ ‬توسعه‭ ‬زیرساخت‌ها‭ ‬و‭ ‬سرمایه‌گذاری‭ ‬در‭ ‬پهنه‭ ‬جهانی

اجلاس‭ ‬پنجم‭ ‬تیر‭ ‬1401‭ (‬26‭ ‬ژوئن‭ ‬2022‭) ‬سران‭ ‬گروه‭ ‬7‭ (‬G7‭) ‬که‭ ‬در‭ ‬آلمان‭ ‬برگزار‭ ‬شد‭ ‬با‭ ‬تصمیماتی‭ ‬تازه‭ ‬در‭ ‬پیشبرد‭ ‬رقابت‭ ‬اقتصادی‭ ‬و‭ ‬سیاسی‭ ‬با‭ ‬چین‭ ‬و‭ ‬روسیه‭ ‬همراه‭ ‬بود‭. ‬در‭ ‬این‭ ‬اجلاس‭ ‬سران‭ ‬گروه‭ ‬7‭ ‬بر‭ ‬سر‭ ‬استراتژی‭ ‬کلان‭ ‬رقابت‭ ‬ژئواکونومیک‭ ‬با‭ ‬چین‭ ‬به‭ ‬توافق‭ ‬دست‭ ‬یافتند‭ ‬و‭ ‬وعده‭ ‬سرمایه‌گذاری‭ ‬600‭ ‬میلیارد‭ ‬دلاری‭ ‬در‭ ‬زیرساخت‌های‭ ‬کشورهای‭ ‬درحال‌توسعه‭ ‬دادند‭. ‬این‭ ‬توافق‭ ‬در‭ ‬قالب‭ ‬راهبرد‭ ‬کلان‭ ‬موسم‭ ‬به‭ ‬‮«‬مشارکت‭ ‬در‭ ‬توسعه‭ ‬زیرساخت‌ها‭ ‬و‭ ‬سرمایه‌گذاری‭ ‬در‭ ‬پهنه‭ ‬جهانی‮»‬‭ (‬Partnership‭ ‬for‭ ‬Global‭ ‬Infrastructure‭ ‬and‭ ‬Investment‭) ‬اجرایی‭ ‬خواهد‭ ‬شد‭. ‬این‭ ‬راهبرد،‭ ‬همان‭ ‬راهبرد‭ ‬قبلی‭ ‬ایالات‌متحده‭ ‬تحت‭ ‬عنوان‭ ‬‮«‬دنیای‭ ‬بهتر‭ ‬را‭ ‬دوباره‭ ‬بسازید‮»‬‭ (‬Build‭ ‬Back‭ ‬Better‭ ‬World‭) ‬است‭ ‬که‭ ‬پرمدعاتر‭ ‬شده‭ ‬است‭. ‬در‭ ‬همین‭ ‬راستا،‭ ‬بایدن‭ ‬استدلال‭ ‬کرده‭ ‬بود‭ ‬که‭ ‬جهان‭ ‬باید‭ ‬‮«‬بهتر‭ ‬ساخته‭ ‬شود‮»‬‭ ‬وگرنه‭ ‬چین‭ ‬‮«‬ما‭ ‬را‭ ‬خواهد‭ ‬بلعید‮»‬‭. ‬تعویض‭ ‬عنوان‭ ‬تا‭ ‬حدی‭ ‬به‭ ‬خاطر‭ ‬ناکامی‭ ‬آقای‭ ‬بایدن‭ ‬در‭ ‬جلب‭ ‬حمایت‭ ‬کنگره‭ ‬از‭ ‬ابتکار‭ ‬داخلی‭ ‬‮«‬بازسازی‭ ‬بهتر‮»‬‭ ‬بود؛‭ ‬اما‭ ‬مقامات‭ ‬غربی‭ ‬همچنان‭ ‬اذعان‭ ‬دارند‭ ‬که‭ ‬اجرای‭ ‬آن‭ ‬طرح‭ ‬در‭ ‬سطح‭ ‬بین‌المللی‭ ‬پیشرفت‭ ‬چندانی‭ ‬نداشت‭. ‬علاوه‭ ‬بر‭ ‬این،‭ ‬طرح‭ ‬گروه‭ ‬7‭ ‬در‭ ‬ابتکاری‭ ‬قدیمی‌تر‭ ‬به‭ ‬نام‭ ‬‮«‬شبکه‭ ‬نقطه‭ ‬آبی‮»‬‭ (‬Blue‭ ‬Dot‭ ‬Network‭) ‬ریشه‭ ‬دارد‭. ‬آن‭ ‬ابتکار‭ ‬در‭ ‬سال‭ ‬2019‭ ‬از‭ ‬سوی‭ ‬آمریکا،‭ ‬ژاپن‭ ‬و‭ ‬استرالیا‭ ‬معرفی‭ ‬شد؛‭ ‬اما‭ ‬به‭ ‬خاطر‭ ‬تفاوت‭ ‬دیدگاه‌ها‭ ‬درباره‭ ‬تغییرات‭ ‬اقلیمی‭ ‬نتوانست‭ ‬به‭ ‬پیشرفت‭ ‬قابل‌توجهی‭ ‬برسد‭. ‬در‭ ‬چارچوب‭ ‬این‭ ‬طرح‭ ‬جدید‭ (‬PGII‭)‬،‭ ‬بایدن‭ ‬اعلام‭ ‬کرد‭ ‬که‭ ‬ایالات‌متحده‭ ‬200‭ ‬میلیارد‭ ‬دلار‭ ‬در‭ ‬قالب‭ ‬کمک‌های‭ ‬مالی،‭ ‬بودجه‭ ‬فدرال‭ ‬و‭ ‬سرمایه‌گذاری‭ ‬خصوصی‭ ‬را‭ ‬طی‭ ‬پنج‭ ‬سال‭ ‬برای‭ ‬حمایت‭ ‬از‭ ‬پروژه‌هایی‭ ‬در‭ ‬کشورهای‭ ‬با‭ ‬درآمد‭ ‬کم‭ ‬و‭ ‬متوسط‭ ‬که‭ ‬به‭ ‬مقابله‭ ‬با‭ ‬تغییرات‭ ‬آب‌وهوایی‭ ‬و‭ ‬همچنین‭ ‬بهبود‭ ‬سلامت‭ ‬جهانی،‭ ‬برابری‭ ‬جنسیتی‭ ‬و‭ ‬زیرساخت‌های‭ ‬دیجیتال‭ ‬کمک‭ ‬می‌کند،‭ ‬بسیج‭ ‬خواهد‭ ‬کرد‭. ‬رئیس‭ ‬کمیسیون‭ ‬اروپا‭ ‬نیز‭ ‬اعلام‭ ‬کرد‭ ‬که‭ ‬اروپا‭ ‬300‭ ‬میلیارد‭ ‬یورو‭ (‬28.317‭ ‬میلیارد‭ ‬دلار‭) ‬را‭ ‬برای‭ ‬این‭ ‬ابتکار‭ ‬در‭ ‬مدت‭ ‬مشابه‭ ‬بسیج‭ ‬خواهد‭ ‬کرد‭ ‬تا‭ ‬جایگزینی‭ ‬پایدار‭ ‬برای‭ ‬‮«‬ابتکار‭ ‬کمربند‭ ‬و‭ ‬راهِ‮»‬‭ ‬چین‭ ‬ایجاد‭ ‬کند‭. ‬رهبران‭ ‬ایتالیا،‭ ‬کانادا‭ ‬و‭ ‬ژاپن‭ ‬نیز‭ ‬در‭ ‬مورد‭ ‬برنامه‌های‭ ‬خود‭ ‬نکاتی‭ ‬را‭ ‬بیان‭ ‬کردند‭. ‬امانوئل‭ ‬ماکرون،‭ ‬رئیس‌جمهور‭ ‬فرانسه‭ ‬و‭ ‬بوریس‭ ‬جانسون،‭ ‬نخست‌وزیر‭ ‬بریتانیا،‭ ‬وعده‌های‭ ‬چندانی‭ ‬ارائه‭ ‬ندادند؛‭ ‬اما‭ ‬بر‭ ‬حمایت‭ ‬از‭ ‬کوشش‌های‭ ‬گروه‭ ‬7‭ ‬تاکید‭ ‬کردند‭. ‬در‭ ‬جریان‭ ‬این‭ ‬اجلاس،‭ ‬بایدن‭ ‬چندین‭ ‬پروژه‭ ‬شاخص‭ ‬از‭ ‬جمله‭ ‬پروژه‭ ‬2‭ ‬میلیارد‭ ‬دلاری‭ ‬توسعه‭ ‬انرژی‭ ‬خورشیدی‭ ‬در‭ ‬آنگولا‭ ‬را‭ ‬برجسته‭ ‬کرد‭. ‬افزون‭ ‬بر‭ ‬این‭ ‬او‭ ‬اشاره‭ ‬کرد‭ ‬که‭ ‬واشنگتن‭ ‬به‭ ‬همراه‭ ‬سایر‭ ‬اعضای‭ ‬گروه‭ ‬7‭ ‬و‭ ‬اتحادیه‭ ‬اروپا‭ ‬3‭.‬3‭ ‬میلیون‭ ‬دلار‭ ‬کمک‭ ‬فنی‭ ‬به‭ ‬انستیتو‭ ‬پاستور‭ ‬داکار‭ ‬در‭ ‬سنگال‭ ‬ارائه‭ ‬خواهد‭ ‬کرد‭ ‬تا‭ ‬یک‭ ‬مرکز‭ ‬تولید‭ ‬واکسن‭ ‬در‭ ‬مقیاس‭ ‬صنعتی‭ ‬در‭ ‬آن‭ ‬کشور‭ ‬احداث‭ ‬شود‭. ‬آژانس‭ ‬توسعه‭ ‬بین‌المللی‭ ‬ایالات‌متحده‭ (‬USAID‭) ‬همچنین‭ ‬تا‭ ‬سقف‭ ‬50‭ ‬میلیون‭ ‬دلار‭ ‬را‭ ‬طی‭ ‬پنج‭ ‬سال‭ ‬به‭ ‬صندوق‭ ‬مراقبت‭ ‬از‭ ‬کودکان‭ ‬بانک‭ ‬جهانی‭ ‬اختصاص‭ ‬خواهد‭ ‬داد‭. ‬بایدن‭ ‬وعده‭ ‬داد‭ ‬که‭ ‬صدها‭ ‬میلیارد‭ ‬دلار‭ ‬می‌تواند‭ ‬از‭ ‬بانک‌های‭ ‬توسعه‭ ‬چندجانبه،‭ ‬موسسات‭ ‬مالی‭ ‬توسعه،‭ ‬صندوق‌های‭ ‬ثروت‭ ‬دولتی‭ ‬و‭ ‬سایر‭ ‬منابع‭ ‬برای‭ ‬پیشبرد‭ ‬این‭ ‬طرح‭ ‬تامین‭ ‬شود‭. ‬رقم‭ ‬ذکر‭ ‬شده‭ ‬از‭ ‬سوی‭ ‬رئیس‭ ‬کمیسیون‭ ‬اروپا‭ ‬پیش‌ازاین‭ ‬در‭ ‬قالبی‭ ‬تحت‭ ‬عنوان‭ ‬‮«‬ابتکار‭ ‬دروازه‭ ‬جهانی‮»‬‭ (‬Global‭ ‬Gateway‭ ‬Initiative‭) ‬از‭ ‬سوی‭ ‬اتحادیه‭ ‬اروپا‭ ‬اعلام‌شده‭ ‬بود‭. ‬در‭ ‬قالب‭ ‬این‭ ‬ابتکار،‭ ‬اتحادیه‭ ‬اروپا‭ ‬در‭ ‬پی‭ ‬سرمایه‌گذاری‭ ‬در‭ ‬زیرساخت‌ها‭ ‬و‭ ‬ایجاد‭ ‬زیرساخت‌هایی‭ ‬با‭ ‬استانداردهای‭ ‬بالا،‭ ‬اتصال‭ ‬کالاها،‭ ‬مردم‭ ‬و‭ ‬خدمات‭ ‬در‭ ‬سراسر‭ ‬جهان‭ ‬به‭ ‬یکدیگر‭ ‬است‭. ‬به‭ ‬دیگر‭ ‬سخن‭ ‬اتحادیه‭ ‬اروپا‭ ‬می‌کوشد‭ ‬به‭ ‬دروازه‭ ‬اتصال‭ ‬کالاها،‭ ‬افراد‭ ‬و‭ ‬خدمات‭ ‬در‭ ‬سراسر‭ ‬جهان‭ ‬بدل‭ ‬شود‭. ‬آفریقا‭ ‬و‭ ‬آمریکای‭ ‬لاتین‭ ‬که‭ ‬بیش‭ ‬از‭ ‬سایر‭ ‬مناطق‭ ‬مورد‭ ‬توجه‭ ‬‮«‬ابتکار‭ ‬کمربند‭ ‬و‭ ‬راهِ‮»‬‭ ‬چین‭ ‬قرار‭ ‬دارند‭ ‬در‭ ‬کانون‭ ‬توجه‭ ‬ابتکار‭ ‬دروازه‭ ‬جهانی‭ ‬اتحادیه‭ ‬اروپا‭ ‬نیز‭ ‬قرارگرفته‌اند‭. ‬در‭ ‬قالب‭ ‬این‭ ‬طرح،‭ ‬کمیسیون‭ ‬اروپا‭ ‬به‭ ‬نهادهای‭ ‬ذی‌ربط‭ ‬در‭ ‬این‭ ‬اتحادیه‭ ‬تا‭ ‬پایان‭ ‬2022‭ ‬فرصت‭ ‬داده‭ ‬تا‭ ‬پروژه‌های‭ ‬دارای‭ ‬تاثیرات‭ ‬کلیدی‭ ‬در‭ ‬نقاط‭ ‬مختلف‭ ‬جهان‭ ‬به‌ویژه‭ ‬در‭ ‬آفریقا‭ ‬و‭ ‬آمریکای‭ ‬لاتین‭ ‬را‭ ‬مشخص‭ ‬نمایند‭ ‬و‭ ‬زمینه‭ ‬را‭ ‬برای‭ ‬سرمایه‌گذاری‭ ‬اتحادیه‭ ‬فراهم‭ ‬آورد‭. ‬رئیس‭ ‬کمیسیون‭ ‬اروپا‭ ‬تاکید‭ ‬کرده‭ ‬است‭ ‬که‭ ‬سرمایه‌گذاری‭ ‬در‭ ‬این‭ ‬پروژه‌ها‭ ‬هوشمندانه‭ ‬خواهد‭ ‬بود‭. ‬به‭ ‬بیان‭ ‬او‭ ‬‮«‬اتحادیه‭ ‬اروپا‭ ‬بر‭ ‬احداث‭ ‬جاده‌ای‭ ‬که‭ ‬معدن‭ ‬مس‭ ‬شرکت‭ ‬چینی‭ ‬را‭ ‬به‭ ‬مجتمع‭ ‬فرآوری‭ ‬چینی‭ ‬متصل‭ ‬کند،‭ ‬سرمایه‌گذاری‭ ‬نخواهد‭ ‬کرد‮»‬‭. ‬کنایه‌ای‭ ‬از‭ ‬اینکه‭ ‬سرمایه‌گذاری‌ها‭ ‬در‭ ‬راستای‭ ‬ایجاد‭ ‬فرصت‌های‭ ‬ناخواسته‭ ‬برای‭ ‬شرکت‌های‭ ‬چینی‭ ‬نخواهند‭ ‬بود‭. ‬افزون‭ ‬بر‭ ‬این‭ ‬او‭ ‬تاکید‭ ‬کرده‭ ‬است‭ ‬که‭ ‬این‭ ‬سرمایه‌گذاری‌ها‭ ‬در‭ ‬راستای‭ ‬افزایش‭ ‬انعطاف‭ ‬در‭ ‬زنجیره‌های‭ ‬عرضه‭ ‬جهانی‭ ‬و‭ ‬ارتقای‭ ‬امنیت‭ ‬زنجیره‭ ‬تامین‭ ‬صورت‭ ‬می‌گیرد‭. ‬وابستگی‭ ‬زنجیره‌های‭ ‬تامین‭ ‬به‭ ‬چین،‭ ‬نگرانی‌های‭ ‬مهمی‭ ‬در‭ ‬غرب‭ ‬ایجاد‭ ‬کرده‭ ‬است‭. ‬تامین‭ ‬مالی‭ ‬پروژه‌هایی‭ ‬که‭ ‬در‭ ‬اولویت‭ ‬کار‭ ‬قرار‭ ‬می‌گیرند‭ ‬از‭ ‬طریق‭ ‬مشارکت‭ ‬بخش‭ ‬عمومی‭ ‬و‭ ‬خصوصی‭ ‬صورت‭ ‬می‌گیرد‭. ‬اتحادیه‭ ‬در‭ ‬قالب‭ ‬اعتبار‭ ‬صادراتی‭ ‬وام‭ ‬و‭ ‬ارائه‭ ‬برخی‭ ‬تضمین‌ها‭ ‬بخش‭ ‬خصوصی‭ ‬را‭ ‬به‭ ‬سرمایه‌گذاری‭ ‬در‭ ‬این‭ ‬پروژه‌ها‭ ‬تشویق‭ ‬خواهد‭ ‬کرد‭. ‬اتحادیه‭ ‬اروپا‭ ‬بانک‭ ‬سرمایه‌گذاری‭ ‬اروپا‭ ‬و‭ ‬بانک‭ ‬توسعه‭ ‬و‭ ‬بازسازی‭ ‬اروپایی‭ ‬را‭ ‬نیز‭ ‬احتمالاً‭ ‬در‭ ‬حمایت‭ ‬از‭ ‬این‭ ‬پروژه‌ها‭ ‬درگیر‭ ‬نماید‭. ‬اتحادیه‭ ‬اروپا‭ ‬مهم‌ترین‭ ‬برتری‭ ‬این‭ ‬ابتکار‭ ‬در‭ ‬قیاس‭ ‬با‭ ‬‮«‬ابتکار‭ ‬کمربند‭ ‬و‭ ‬راهِ‮»‬‭ ‬چین‭ ‬را‭ ‬التزام‭ ‬آن‭ ‬به‭ ‬شفافیت‭ ‬و‭ ‬حکمرانی‭ ‬خوب‭ ‬دانسته‭ ‬است‭. ‬سرمایه‌گذاری‭ ‬بر‭ ‬پروژه‌های‭ ‬هیدروژن‭ ‬سبز‭ ‬در‭ ‬قاره‭ ‬آفریقا‭ ‬و‭ ‬اتصال‭ ‬برزیل‭ ‬به‭ ‬پرتغال‭ ‬به‌واسطه‭ ‬فیبر‭ ‬نوری‭ ‬زیردریایی‭ ‬به‌عنوان‭ ‬نمونه‌هایی‭ ‬از‭ ‬پروژه‌های‭ ‬این‭ ‬ابتکار‭ ‬نامبرده‭ ‬شده‭ ‬است‭. ‬شباهت‌هایی‭ ‬نیز‭ ‬با‭ ‬‮«‬ابتکار‭ ‬سبزِ‭ ‬پاکِ‮»‬‭ (‬Clean‭ ‬Green‭ ‬Initiative‭) ‬بریتانیا‭ ‬مشاهده‭ ‬می‌شود‭ ‬که‭ ‬اخیراً‭ ‬از‭ ‬آن‭ ‬پرده‌برداری‭ ‬شد‭ ‬و‭ ‬قرار‭ ‬است‭ ‬سه‭ ‬میلیارد‭ ‬پوند‭ (‬1‭ /‬4‭ ‬میلیارد‭ ‬دلار‭) ‬را‭ ‬به‭ ‬سمت‭ ‬زیرساختارهای‭ ‬پایدار‭ ‬در‭ ‬کشورهای‭ ‬درحال‌توسعه‭ ‬هدایت‭ ‬کند‭. ‬

مقامات‭ ‬غربی‭ ‬می‌گویند‭ ‬که‭ ‬این‭ ‬اقدامات‭ ‬مکمل‭ ‬یکدیگرند‭. ‬در‭ ‬واقع‭ ‬در‭ ‬اجلاس‭ ‬اخیر‭ ‬گروه‭ ‬7،‭ ‬ابتکار‭ ‬دروازه‭ ‬جهانی‭ ‬اتحادیه‭ ‬اروپا‭ ‬با‭ ‬وعده‭ ‬سرمایه‌گذاری‭ ‬200‭ ‬میلیارد‭ ‬دلاری‭ ‬آمریکا‭ ‬و‭ ‬سرمایه‌گذاری‭ ‬100‭ ‬میلیارد‭ ‬دلاری‭ ‬اعضای‭ ‬غیراروپایی‭ ‬گروه‭ ‬7‭ ‬ترکیب‭ ‬شده‭ ‬و‭ ‬تحت‭ ‬عنوان‭ ‬‮«‬مشارکت‭ ‬در‭ ‬توسعه‭ ‬زیرساخت‌ها‭ ‬و‭ ‬سرمایه‌گذاری‭ ‬در‭ ‬پهنه‭ ‬جهانی‮»‬‭ ‬اجرایی‭ ‬خواهد‭ ‬شد‭. ‬


۲‭) ‬چارچوب‭ ‬اقتصادی‭ ‬ایندوپاسیفیک

پس‭ ‬از‭ ‬مدت‌ها‭ ‬گمانه‌زنی‭ ‬در‭ ‬مورد‭ ‬واکنش‭ ‬عملی‭ ‬ایالات‌متحده‭ ‬به‭ ‬مگا‭ ‬پروژه‭ ‬ابریشم‭ ‬چین،‭ ‬دولت‭ ‬بایدن‭ ‬سرانجام‭ ‬طرح‭ ‬کلان‭ ‬چارچوب‭ ‬اقتصادی‭ ‬ایندوپاسیفیک‭ (‬Indo‭-‬Pacific‭ ‬Economic‭ ‬Framework‭ ‬for‭ ‬Prosperity‭) ‬را‭ ‬به‌عنوان‭ ‬رقیبی‭ ‬برای‭ ‬این‭ ‬پروژه‭ ‬چینی‭ ‬مطرح‭ ‬کرد‭. ‬این‭ ‬طرح‭ ‬کلان‭ ‬در‭ ‬سفر‭ ‬اخیر‭ ‬بایدن‭ ‬به‭ ‬آسیا‭ ‬رونمایی‭ ‬شد‭. ‬دولت‭ ‬بایدن‭ ‬مدعی‭ ‬است‭ ‬چارچوب‭ ‬اقتصادی‭ ‬ایندوپاسیفیک‭ ‬
 60درصد‭ ‬جمعیت‭ ‬جهان‭ ‬و‭ ‬40‭ ‬درصد‭ ‬تولید‭ ‬ناخالص‭ ‬داخلی‭ ‬جهان‭ ‬را‭ ‬در‭ ‬برمی‌گیرد‭. ‬این‭ ‬چارچوب‭ ‬در‭ ‬شکوفاترین‭ ‬منطقه‭ ‬اقتصاد‭ ‬سیاسی‭ ‬بین‌المللی‭ ‬و‭ ‬با‭ ‬هدف‭ ‬مقابله‭ ‬با‭ ‬نفوذ‭ ‬فزاینده‭ ‬چین‭ ‬طراحی‌شده‭ ‬است‭. ‬بر‭ ‬مبنای‭ ‬گزاره‭ ‬برگی‭ ‬که‭ ‬کاخ‭ ‬سفید‭ ‬در‭ ‬این‭ ‬باره‭ ‬منتشر‭ ‬کرده‭ ‬است،‭ ‬چهار‭ ‬هدف‭ ‬کلان‭ ‬برای‭ ‬این‭ ‬چارچوب‭ ‬تعیین‌شده‭ ‬است‭: ‬
 تقویت‭ ‬پیوندهای‭ ‬اقتصادی؛‭ ‬اقتصاد‭ ‬سازگاربامحیط‌زیست؛‭ ‬اقتصاد‭ ‬منصفانه‭ ‬و‭ ‬اقتصاد‭ ‬تاب‭ ‬آور‭. ‬

در‭ ‬گام‭ ‬نخست‭ ‬ایالات‌متحده‭ ‬با‭ ‬12‭ ‬کشور‭ ‬شامل‭ ‬استرالیا،‭ ‬هند،‭ ‬ژاپن،‭ ‬برونئی،‭ ‬اندونزی،‭ ‬مالزی،‭ ‬فیلیپین،‭ ‬سنگاپور،‭ ‬تایلند،‭ ‬ویتنام،‭ ‬کره‭ ‬جنوبی‭ ‬و‭ ‬نیوزلند‭ ‬این‭ ‬توافق‭ ‬را‭ ‬منعقد‭ ‬کرده‭ ‬است‭. ‬کاخ‭ ‬سفید‭ ‬درها‭ ‬را‭ ‬برای‭ ‬ورود‭ ‬تعداد‭ ‬بیشتری‭ ‬از‭ ‬کشورهای‭ ‬منطقه‭ ‬به‭ ‬توافق‭ ‬چارچوب‭ ‬اقتصادی‭ ‬ایندوپاسیفیک‭ ‬باز‭ ‬گذاشته‭ ‬است‭. ‬البته‭ ‬ایالات‌متحده‭ ‬درچارچوب‭ ‬همکاری‭ ‬اقتصادی،‭ ‬اعطای‭ ‬هرگونه‭ ‬امتیاز‭ ‬تجاری‭ ‬و‭ ‬دسترسی‭ ‬به‭ ‬بازار‭ ‬را‭ ‬رد‭ ‬کرده‭ ‬است‭. ‬مخالفت‌های‭ ‬داخلی‭ ‬و‭ ‬تعهد‭ ‬دولت‭ ‬بایدن‭ ‬به‭ ‬حمایت‭ ‬از‭ ‬نیروی‭ ‬کار‭ ‬ایالات‌متحده‭ ‬موجب‭ ‬شده‭ ‬تا‭ ‬این‭ ‬دولت‭ ‬از‭ ‬قدرت‭ ‬مانور‭ ‬چندانی‭ ‬در‭ ‬زمینه‌ی‭ ‬تجارت‭ ‬آزاد‭ ‬برخوردار‭ ‬نباشد‭. ‬این‭ ‬چارچوب‭ ‬برخلاف‭ ‬موافقت‌نامه‌های‭ ‬تجارت‭ ‬آزاد‭ ‬نیاز‭ ‬به‭ ‬تایید‭ ‬کنگره‭ ‬ندارد‭ ‬و‭ ‬دولت‭ ‬بایدن‭ ‬را‭ ‬در‭ ‬معرض‭ ‬چالش‌های‭ ‬کنگره‭ ‬قرار‭ ‬نمی‌دهد‭. ‬اغلب‭ ‬کشورهایی‭ ‬که‭ ‬در‭ ‬این‭ ‬چارچوب‭ ‬عضویت‭ ‬یافته‌اند،‭ ‬در‭ ‬پی‭ ‬دسترسی‭ ‬بیشتر‭ ‬به‭ ‬بازار‭ ‬آمریکا‭ ‬هستند‭. ‬از‭ ‬همین‭ ‬رو‭ ‬برخی‭ ‬کشورهای‭ ‬آسیایی،‭ ‬عدم‭ ‬ارائه‭ ‬دسترسی‌های‭ ‬جدید‭ ‬به‭ ‬بازار‭ ‬آمریکا‭ ‬را‭ ‬نومیدکننده‭ ‬دانسته‌اند‭. ‬دولت‭ ‬چین‭ ‬نیز‭ ‬این‭ ‬توافق‭ ‬را‭ ‬مورد‭ ‬انتقاد‭ ‬قرار‭ ‬داده‭ ‬و‭ ‬به‭ ‬این‭ ‬نکته‭ ‬اشاره‌کرده‭ ‬است‭ ‬که‭ ‬مهم‌ترین‭ ‬خواسته‭ ‬شرکای‭ ‬ایالات‌متحده‭ ‬دسترسی‭ ‬به‭ ‬بازار‭ ‬این‭ ‬کشور‭ ‬است؛‭ ‬درحالی‌که‭ ‬ایالات‌متحده‭ ‬از‭ ‬ارائه‭ ‬هرگونه‭ ‬دسترسی‭ ‬جدید‭ ‬به‭ ‬بازار‭ ‬خود‭ ‬پرهیز‭ ‬کرده‭ ‬است‭. ‬

چین‭ ‬این‭ ‬توافق‭ ‬را‭ ‬در‭ ‬راستای‭ ‬دوقطبی‌سازی‭ ‬منطقه،‭ ‬چین‭ ‬هراسی‭ ‬و‭ ‬فائق‭ ‬آمدن‭ ‬منطق‭ ‬ژئوپلیتیک‭ ‬بر‭ ‬منطق‭ ‬اقتصادی‭ ‬دانسته‭ ‬است‭. ‬چین‭ ‬همچنین‭ ‬در‭ ‬واکنش‭ ‬به‭ ‬این‭ ‬توافق‭ ‬طرحی‭ ‬را‭ ‬برای‭ ‬گسترش‭ ‬روابط‭ ‬تجاری‭ ‬با‭ ‬کشورهای‭ ‬کوچک‭ ‬و‭ ‬جزیره‌ای‭ ‬در‭ ‬اقیانوس‭ ‬هند‭ ‬در‭ ‬دستور‭ ‬کار‭ ‬قرار‭ ‬داده‭ ‬است‭. ‬


۳‭) ‬همگرایی‭ ‬تجاری‭ ‬و‭ ‬فناورانه‭ ‬بیشتر‭ ‬آمریکا‭ ‬و‭ ‬اروپا

دومین‭ ‬جلسه‭ ‬شورای‭ ‬تجارت‭ ‬و‭ ‬فناوری‭ ‬آمریکا‭ ‬و‭ ‬اتحادیه‭ ‬اروپا‭ ‬در‭ ‬اواخر‭ ‬اردیبهشت‭ ‬1401‭ (‬میانه‭ ‬ماه‭ ‬می2022‭) ‬در‭ ‬پاریس‭ ‬و‭ ‬به‭ ‬ریاست‭ ‬مشترک‭ ‬وزرای‭ ‬خارجه،‭ ‬بازرگانی،‭ ‬نماینده‭ ‬تجاری‭ ‬آمریکا‭ ‬و‭ ‬مقامات‭ ‬هم‌تراز‭ ‬از‭ ‬اتحادیه‭ ‬اروپا‭ ‬برگزار‭ ‬شد‭. ‬

این‭ ‬شورا‭ ‬در‭ ‬سال‭ ‬پیش‭ ‬و‭ ‬برای‭ ‬تعمیق‭ ‬همکاری‭ ‬میان‭ ‬اتحادیه‭ ‬اروپا‭ ‬و‭ ‬آمریکا‭ ‬در‭ ‬حوزه‌های‭ ‬تجاری‭ ‬و‭ ‬فناوری‭ ‬از‭ ‬یک‭ ‬سو‭ ‬و‭ ‬مقابله‭ ‬با‭ ‬چین‭ ‬از‭ ‬سوی‭ ‬دیگر‭ ‬تاسیس‭ ‬شد؛‭ ‬اما‭ ‬تحت‭ ‬تاثیر‭ ‬شرایط‭ ‬جدید‭ ‬تمرکز‭ ‬بیشتری‭ ‬بر‭ ‬روسیه‭ ‬یافته‭ ‬است‭. ‬

در‭ ‬نشست‭ ‬اخیر‭ ‬شورا،‭ ‬دو‭ ‬طرف‭ ‬از‭ ‬حل‌وفصل‭ ‬اختلافات‭ ‬در‭ ‬حوزه‭ ‬تعرفه‌ها‭ ‬به‌عنوان‭ ‬گام‭ ‬نخست‭ ‬در‭ ‬تعمیق‭ ‬روابط‭ ‬استقبال‭ ‬کردند‭ ‬و‭ ‬شکل‌دهی‭ ‬به‭ ‬یک‭ ‬بلوک‭ ‬تجاری‭ ‬منسجم،‭ ‬دارای‭ ‬ارزش‌ها‭ ‬و‭ ‬رویکردهای‭ ‬مشترک‭ ‬برای‭ ‬مقابله‭ ‬با‭ ‬نیروهای‭ ‬مخل‭ ‬تجارت‭ ‬جهانی‭ ‬که‭ ‬از‭ ‬نظر‭ ‬آن‌ها‭ ‬کشورهایی‭ ‬مانند‭ ‬چین‭ ‬و‭ ‬روسیه‭ ‬محسوب‭ ‬می‌شوند‭ ‬را‭ ‬مورد‭ ‬تاکید‭ ‬قرار‭ ‬دادند‭. ‬

در‭ ‬پایان‭ ‬این‭ ‬نشست‭ ‬طرفین‭ ‬در‭ ‬موارد‭ ‬ذیل‭ ‬به‭ ‬توافق‭ ‬رسیدند‭: (‬1‭) ‬مبادله‭ ‬گسترده‌تر‭ ‬و‭ ‬عمیق‌تر‭ ‬اطلاعات‭ ‬در‭ ‬مورد‭ ‬ممانعت‭ ‬از‭ ‬صادرات‭ ‬فناوری‌های‭ ‬حساس‭ ‬و‭ ‬حیاتی‭ ‬اتحادیه‭ ‬اروپا‭ ‬و‭ ‬آمریکا‭ ‬به‭ ‬کشورهای‭ ‬تحت‭ ‬تحریم‭ ‬به‌ویژه‭ ‬روسیه‭ ‬و‭ ‬ایجاد‭ ‬هماهنگی‭ ‬میان‭ ‬سیاست‌های‭ ‬اتحادیه‭ ‬اروپا‭ ‬و‭ ‬آمریکا‭ ‬درزمینه‭ ‬صدور‭ ‬مجوزهای‭ ‬صادراتی‭ ‬در‭ ‬این‭ ‬حوزه‭ ‬و‭ ‬نیز‭ ‬گسترش‭ ‬همکاری‌ها‭ ‬درزمینه‭ ‬کنترل‌های‭ ‬صادراتی‭ ‬به‭ ‬شرکای‭ ‬جدید،‭ ‬فراتر‭ ‬از‭ ‬آمریکا‭ ‬و‭ ‬اتحادیه‭ ‬اروپا‭. (‬2‭) ‬تدوین‭ ‬نقشه‭ ‬راه‭ ‬مشترک‭ ‬برای‭ ‬نظارت‭ ‬بر‭ ‬روند‭ ‬تحول‭ ‬در‭ ‬فناوری‭ ‬هوش‭ ‬مصنوعی،‭ ‬مدیریت‭ ‬ریسک‌های‭ ‬این‭ ‬حوزه‭ ‬و‭ ‬تدوین‭ ‬پروژه‭ ‬مشترکی‭ ‬برای‭ ‬کمک‭ ‬به‭ ‬گسترش‭ ‬فناوری‌هایی‭ ‬که‭ ‬حریم‭ ‬خصوصی‭ ‬کاربران‭ ‬را‭ ‬حفاظت‭ ‬می‌کند‭. (‬3‭) ‬ایجاد‭ ‬مکانیسم‭ ‬استانداردسازی‭ ‬مشترک‭ ‬اتحادیه‭ ‬اروپا‭ ‬و‭ ‬آمریکا‭ ‬با‭ ‬هدف‭ ‬تبادل‭ ‬اطلاعات‭ ‬در‭ ‬توسعه‭ ‬استانداردهای‭ ‬بین‌المللی‭. (‬4‭) ‬ایجاد‭ ‬یک‭ ‬سیستم‭ ‬هشدار‭ ‬سریع‭ ‬برای‭ ‬بررسی‭ ‬و‭ ‬پیش‌بینی‭ ‬روندهای‭ ‬مختل‌کننده‭ ‬در‭ ‬زنجیره‭ ‬عرضه‭ ‬نیمه‌رساناها‭ ‬و‭ ‬شکل‌دهی‭ ‬به‭ ‬رویکرد‭ ‬مشترک‭ ‬درزمینه‭ ‬سرمایه‌گذاری‭ ‬در‭ ‬نیمه‌رساناها‭ ‬با‭ ‬هدف‭ ‬تامین‭ ‬امنیت‭ ‬و‭ ‬جلوگیری‭ ‬از‭ ‬مسابقه‭ ‬ارائه‭ ‬یارانه‌ها‭ ‬در‭ ‬این‭ ‬حوزه‭ ‬بین‭ ‬دو‭ ‬سوی‭ ‬آتلانتیک‭. (‬5‭) ‬ایجاد‭ ‬کارگروهی‭ ‬برای‭ ‬توسعه‭ ‬تامین‭ ‬مالی‭ ‬پروژه‌های‭ ‬تولید‭ ‬نیمه‌رساناها‭ ‬در‭ ‬کشورهای‭ ‬مورد‭ ‬اعتماد‭ ‬با‭ ‬هدف‭ ‬افزایش‭ ‬عرضه‭. (‬6‭) ‬ایجاد‭ ‬یک‭ ‬چارچوب‭ ‬جدید‭ ‬برای‭ ‬شکل‌دهی‭ ‬به‭ ‬همگرایی‭ ‬در‭ ‬حوزه‭ ‬انتشار‭ ‬اطلاعات‭ ‬به‌ویژه‭ ‬در‭ ‬پلتفرم‌های‭ ‬دیجیتال‭. ‬هدف‭ ‬از‭ ‬این‭ ‬اقدام‭ ‬مقابله‭ ‬با‭ ‬تهاجم‭ ‬دیجیتال‭ ‬روسیه‭ ‬به‌ویژه‭ ‬ارائه‭ ‬اطلاعات‭ ‬نادرست‭ ‬از‭ ‬طرف‭ ‬روسیه‭ ‬در‭ ‬هنگامه‭ ‬بحران‌های‭ ‬بین‌المللی‭ ‬است‭. (‬7‭) ‬شکل‌دهی‭ ‬به‭ ‬مکانیسم‭ ‬گفتگو‭ ‬در‭ ‬حوزه‭ ‬تجارت‭ ‬و‭ ‬نیروی‭ ‬کار‭ ‬با‭ ‬مشارکت‭ ‬ذینفعان‭ ‬جهت‭ ‬تدوین‭ ‬گزینه‌های‭ ‬سیاست‌گذاری‭. ‬هدف‭ ‬از‭ ‬این‭ ‬مکانیسم‭ ‬توسعه‭ ‬استانداردهای‭ ‬بین‌المللی‭ ‬در‭ ‬حوزه‭ ‬حقوق‭ ‬نیروی‭ ‬کار‭ ‬و‭ ‬کمک‭ ‬به‭ ‬نیروی‭ ‬کار‭ ‬و‭ ‬شرکت‌ها‭ ‬برای‌گذار‭ ‬موفقیت‌آمیز‭ ‬به‭ ‬حوزه‭ ‬دیجیتال‭ ‬و‭ ‬توسعه‭ ‬سبز،‭ ‬حفظ‭ ‬قابلیت‌های‭ ‬رقابت‌پذیری‭ ‬در‭ ‬پهنه‭ ‬جهانی‭ ‬و‭ ‬رفاه‭ ‬فراگیر‭ ‬ذکر‭ ‬شده‭ ‬است‭. (‬8‭) ‬شکل‌دهی‭ ‬به‭ ‬مکانیسم‭ ‬گفتگو‭ ‬در‭ ‬مورد‭ ‬نگرانی‌های‭ ‬مشترک‭ ‬ناشی‭ ‬از‭ ‬تجارت‭ ‬با‭ ‬کشورهای‭ ‬ثالث،‭ ‬مقابله‭ ‬مشترک‭ ‬با‭ ‬آن‌ها‭ ‬و‭ ‬عدم‭ ‬انجام‭ ‬اقداماتی‭ ‬که‭ ‬می‌تواند‭ ‬به‌صورت‭ ‬ثانویه‭ ‬به‭ ‬روابط‭ ‬تجاری‭ ‬فراآتلانتیکی‭ ‬آسیب‭ ‬زند‭. (‬9‭) ‬ایجاد‭ ‬مکانیسم‭ ‬سیاست‌گذارانه‭ ‬برای‭ ‬مقابله‭ ‬مشترک‭ ‬با‭ ‬بحران‭ ‬امنیت‭ ‬غذایی‭ ‬ناشی‭ ‬از‭ ‬تجاوز‭ ‬روسیه‭ ‬به‭ ‬اوکراین‭. (‬10‭) ‬تدوین‭ ‬نقشه‭ ‬راه‭ ‬برای‭ ‬تامین‭ ‬امنیت‭ ‬سایبری‭ ‬شرکت‌های‭ ‬کوچک‭ ‬و‭ ‬متوسط‭ ‬در‭ ‬دو‭ ‬سوی‭ ‬آتلانتیک‭ ‬به‌منظور‭ ‬حفاظت‭ ‬آن‌ها‭ ‬از‭ ‬تهدیدات‭ ‬سایبری‭. ‬


ختم‭ ‬کلام‭: ‬توازن‭ ‬نفوذ

‮«‬ابتکار‭ ‬کمربند‭ ‬و‭ ‬راهِ‮»‬‭ (‬Belt‭ ‬and‭ ‬Road‭ ‬Initiative‭) ‬چین‭ ‬سال‌هاست‭ ‬وارد‭ ‬فرآیند‭ ‬اجرایی‭ ‬شده‭ ‬است‭. ‬دولت‭ ‬ترامپ‭ ‬این‭ ‬ابتکار‭ ‬چین‭ ‬را‭ ‬یک‭ ‬‮«‬دیپلماسی‭ ‬تله‭ ‬بدهی‮»‬‭ (‬Debt‭-‬trap‭ ‬Diplomacy‭) ‬نامید‭ ‬و‭ ‬بدین‭ ‬ترتیب‭ ‬توجهات‭ ‬را‭ ‬به‌سوی‭ ‬خود‭ ‬جلب‭ ‬کرد‭. ‬به‭ ‬گفته‭ ‬کریستف‭ ‬وانگ‭ ‬از‭ ‬دانشگاه‭ ‬فودان‭ (‬Fudan‭) ‬در‭ ‬شانگهای،‭ ‬بین‭ ‬سال‌های‭ ‬2013‭ ‬و‭ ‬2021‭ ‬این‭ ‬طرح‭ ‬حدود‭ ‬890‭ ‬میلیارد‭ ‬دلار‭ ‬را‭ ‬به‭ ‬قراردادهای‭ ‬سرمایه‌گذاری‭ ‬و‭ ‬ساخت‌وساز‭ ‬تزریق‭ ‬کرد‭ ‬که‭ ‬تامین‭ ‬مالی‭ ‬بسیاری‭ ‬از‭ ‬آن‌ها‭ ‬را‭ ‬وام‌های‭ ‬چینی‭ ‬بر‭ ‬عهده‭ ‬گرفتند‭. ‬‮«‬ابتکار‭ ‬کمربند‭ ‬و‭ ‬راهِ‮»‬‭ (‬BRI‭) ‬چین‭ ‬ادامه‭ ‬خواهد‭ ‬یافت؛‭ ‬چون‭ ‬در‭ ‬متن‭ ‬قانون‭ ‬آمده‭ ‬است‭ ‬اما‭ ‬شِی‭ ‬جین‭ ‬پینگ؛‭ ‬رئیس‌جمهوری‭ ‬چین،‭ ‬دیدگاه‭ ‬جدیدی‭ ‬با‭ ‬عنوان‭ ‬‮«‬ابتکار‭ ‬توسعه‭ ‬جهانی‮»‬‭ (‬Global‭ ‬Development‭ ‬Initiative‭) ‬را‭ ‬دنبال‭ ‬می‌کند‭ ‬که‭ ‬انتظار‭ ‬می‌رود‭ ‬بیشتر‭ ‬بر‭ ‬توسعه‭ ‬پایدار‭ (‬Sustainable‭ ‬Development‭) ‬متمرکز‭ ‬باشد‭. ‬نتیجه‭ ‬این‭ ‬تحول‭ ‬آن‭ ‬است‭ ‬که‭ ‬تلاش‌های‭ ‬چین‭ ‬به‭ ‬طرز‭ ‬فزاینده‌ای‭ ‬به‭ ‬رقابت‭ ‬مستقیم‭ ‬با‭ ‬طرح‭ ‬گروه‭ ‬هفت‭ ‬وارد‭ ‬می‌شود‭. ‬

هر‭ ‬زمان‭ ‬که‭ ‬آمریکا‭ ‬‮«‬ابتکار‭ ‬کمربند‭ ‬و‭ ‬راهِ‮»‬‭ ‬چین‭ ‬را‭ ‬به‭ ‬باد‭ ‬انتقاد‭ ‬می‌گرفت‭ ‬با‭ ‬این‭ ‬پرسش‭ ‬مواجه‭ ‬می‌شد‭ ‬که‭ ‬‮«‬شما‭ ‬به‌جای‭ ‬آن‭ ‬چه‭ ‬پیشنهادی‭ ‬دارید؟‮»‬‭ (‬What‭ ‬are‭ ‬you‭ ‬offering‭ ‬instead?‭). ‬اکنون،‭ ‬درست‭ ‬در‭ ‬زمانی‭ ‬که‭ ‬چین‭ ‬برنامه‌اش‭ ‬را‭ ‬کوچک‌تر‭ ‬می‌کند‭ ‬به‭ ‬نظر‭ ‬می‌رسد‭ ‬آمریکا‭ ‬و‭ ‬متحدانش‭ ‬پاسخی‭ ‬برای‭ ‬آن‭ ‬سوال‭ ‬یافته‌اند‭. ‬مقامات‭ ‬غربی‭ ‬می‌گویند‭ ‬طرح‭ ‬موسوم‭ ‬به‭ ‬‮«‬مشارکت‭ ‬در‭ ‬توسعه‭ ‬زیرساخت‌ها‭ ‬و‭ ‬سرمایه‌گذاری‭ ‬در‭ ‬پهنه‭ ‬جهانی‮»‬‭ ‬مستقیماً‭ ‬با‭ ‬‮«‬ابتکار‭ ‬کمربند‭ ‬و‭ ‬راهِ‮»‬‭ ‬چین‭ ‬رقابت‭ ‬نمی‌کند‭. ‬ابتکار‭ ‬چین‭ ‬بر‭ ‬بنادر،‭ ‬راه‌آهن‭ ‬و‭ ‬دیگر‭ ‬زیرساختارهای‭ ‬سخت‭ ‬تمرکز‭ ‬دارد‭. ‬در‭ ‬مقابل،‭ ‬طرح‭ ‬گروه‭ ‬7‭ ‬آب‌وهوا،‭ ‬امنیت‭ ‬انرژی،‭ ‬ارتباطات‭ ‬دیجیتال،‭ ‬بهداشت‭ ‬و‭ ‬برابری‭ ‬زنان‭ ‬را‭ ‬در‭ ‬اولویت‭ ‬می‌گذارد‭ ‬و‭ ‬برخلاف‭ ‬ابتکار‭ ‬چین،‭ ‬وعده‭ ‬می‌دهد‭ ‬ازنظر‭ ‬مالی،‭ ‬زیست‌محیطی‭ ‬و‭ ‬اجتماعی‭ ‬شفاف‭ ‬و‭ ‬پایدار‭ ‬باشد‭. ‬

برخی‭ ‬از‭ ‬ناظران‭ ‬می‌گویند‭ ‬که‭ ‬پول‭ ‬کافی‭ ‬و‭ ‬جدیدی‭ ‬برای‭ ‬آن‭ ‬طرح‭ ‬وجود‭ ‬ندارد‭. ‬آن‌ها‭ ‬از‭ ‬این‭ ‬نگرانند‭ ‬که‭ ‬تورم‭ ‬و‭ ‬سیاست‌های‭ ‬داخلی‭ ‬منابع‭ ‬دولتی‭ ‬را‭ ‬محدود‭ ‬کنند‭ ‬و‭ ‬بخش‭ ‬خصوصی‭ ‬نیز‭ ‬از‭ ‬سرمایه‌گذاری‭ ‬در‭ ‬کشورهای‭ ‬بی‌ثبات‭ ‬هراس‭ ‬دارد‭. ‬با‭ ‬توجه‭ ‬به‭ ‬نفوذ‭ ‬اندک‭ ‬دولت‌های‭ ‬غربی‭ ‬بر‭ ‬بخش‭ ‬خصوصی‭ ‬این‭ ‬کشورها،‭ ‬رقابت‭ ‬با‭ ‬‮«‬ابتکار‭ ‬کمربند‭ ‬و‭ ‬راهِ‮»‬‭ ‬چین،‭ ‬آسان‭ ‬نخواهد‭ ‬بود‭. ‬دولت‌های‭ ‬گروه‭ ‬7‭ ‬می‌دانند‭ ‬که‭ ‬برخلاف‭ ‬دولت‭ ‬چین،‭ ‬نمی‌توانند‭ ‬شرکت‌های‭ ‬خصوصی‭ ‬را‭ ‬به‭ ‬سرمایه‌گذاری‌هایی‭ ‬که‭ ‬صرفاً‭ ‬منطق‭ ‬سیاسی‭ ‬و‭ ‬ژئوپلیتیک‭ ‬دارد،‭ ‬وادار‭ ‬نمایند‭. ‬این‭ ‬قبیل‭ ‬مشارکت‌های‭ ‬توسعه‭ ‬بین‌المللی‭ ‬در‭ ‬قالب‭ ‬راهبردهای‭ ‬کلان‭ ‬و‭ ‬موسسات‭ ‬تامین‭ ‬مالی‭ ‬مرتبط‭ ‬متناسب‭ ‬با‭ ‬آن‌ها‭ ‬می‌باید‭ ‬با‭ ‬نیازهای‭ ‬بهبود‭ ‬تاب‌آوری‭ ‬جهانی‭ ‬بر‭ ‬اساس‭ ‬تمرکز‭ ‬بر‭ ‬همکاری،‭ ‬فراگیری‭ ‬و‭ ‬اقدام،‭ ‬تصویرسازی‭ ‬دوباره‭ ‬شود‭ (‬Reimagine‭). ‬آن‌ها‭ ‬باید‭ ‬بدانند‭ ‬که‭ ‬برای‭ ‬رسیدگی‭ ‬به‭ ‬چالش‌های‭ ‬قرن‭ ‬آینده‭ ‬نیاز‭ ‬به‭ ‬رهبری‭ ‬بلندمدت‭ ‬و‭ ‬مشترک‭ ‬جهانی‭ ‬به‌جای‭ ‬رقابت‭ ‬با‭ ‬چین‭ ‬دارند‭. ‬چنین‭ ‬ابتکارات‭ ‬توسعه‌ای‭ (‬Development‭ ‬Initiatives‭) ‬اگر‭ ‬جدا‭ ‬از‭ ‬سایر‭ ‬حوزه‌های‭ ‬تنش‭ ‬و‭ ‬درگیری‭ ‬ژئوپلیتیکی‭ ‬بین‭ ‬کشورهای‭ ‬غربی‭ ‬و‭ ‬چین‭ ‬در‭ ‬نظر‭ ‬گرفته‭ ‬نشود،‭ ‬به‭ ‬ضدِ‭ ‬خود‭ ‬تبدیل‭ ‬و‭ ‬موجد‭ ‬کُند‭ ‬شدن‭ ‬سرعت‭ ‬توسعه‭ ‬بین‌المللی‭ ‬می‌گردد‭. ‬

اندرو‭. ‬جی‭. ‬ناتان‭ (‬Andrew‭ ‬J‭. ‬Nathan‭) ‬در‭ ‬مقاله‭ ‬خود‭ (‬What‭ ‬Exactly‭ ‬Is‭ ‬Americas‭ ‬China‭ ‬Policy?‭) ‬منتشره‭ ‬در‭ ‬فارِن‭ ‬پالیسی‭ ‬مورخ‭ ‬25‭ ‬فروردین‭ ‬1401‭ (‬14‭ ‬آوریل‭ ‬2022‭) ‬بر‭ ‬این‭ ‬نظر‭ ‬است‭ ‬که‭ ‬جاه‌طلبی‌های‭ ‬چین‭ ‬برای‭ ‬تسلط‭ ‬بر‭ ‬تایوان،‭ ‬تضعیف‭ ‬سیستم‭ ‬ائتلاف‌های‭ ‬ایالات‌متحده‭ ‬در‭ ‬آسیا‭ ‬و‭ ‬رهبری‭ ‬اقتصاد‭ ‬قرن‭ ‬بیست‭ ‬و‭ ‬یکم‭ ‬چالش‌های‭ ‬عمیقی‭ (‬Profound‭ ‬Challenges‭) ‬برای‭ ‬منافع‭ ‬واشنگتن‭ ‬است؛‭ ‬اما‭ ‬برخلاف‭ ‬روسیه‭ ‬با‭ ‬جنگش‭ ‬در‭ ‬اوکراین،‭ ‬چین؛‭ ‬حتی‭ ‬در‭ ‬زمان‭ ‬‮«‬شِی‮»‬،‭ ‬فشار‭ ‬خود‭ ‬را‭ ‬برای‭ ‬رسیدن‭ ‬به‭ ‬جایگاه‭ ‬قدرت‭ ‬بزرگ‭ (‬Great‭-‬power‭ ‬Status‭) ‬به‌گونه‌ای‭ ‬مدیریت‭ ‬کرده‭ ‬است‭ ‬که‭ ‬به‭ ‬نظر‭ ‬می‌رسد‭ ‬برای‭ ‬جلوگیری‭ ‬از‭ ‬ایجاد‭ ‬یک‭ ‬بحران‭ ‬نظامی‭ ‬یا‭ ‬سیاسی‭ ‬طراحی‌شده‭ ‬است‭. ‬رهبران‭ ‬چین‭ ‬جاه‌طلبی‭ (‬Ambition‭) ‬و‭ ‬درعین‌حال‭ ‬احتیاط‭ (‬Caution‭) ‬و‭ ‬واقع‌گرایی‭ (‬Realism‭) ‬را‭ ‬نیز‭ ‬نشان‭ ‬می‌دهند‭. ‬

چند‭ ‬ویژگی‭ ‬چالش‭ ‬چین،‭ ‬امید‭ ‬به‭ ‬امکان‭ ‬چنین‭ ‬موفقیتی‭ ‬را‭ ‬منطقی‭ ‬می‌سازد‭. ‬اول،‭ ‬برخلاف‭ ‬اتحاد‭ ‬جماهیر‭ ‬شوروی‭ ‬سابق،‭ ‬چین‭ ‬برنامه‭ ‬ایدئولوژیک‭ (‬Ideological‭ ‬Program‭) ‬برای‭ ‬تحمیل‭ ‬به‭ ‬جهان‭ ‬ندارد؛‭ ‬هرچند‭ ‬به‭ ‬دنبال‭ ‬حفظ‭ ‬اعتبار‭ ‬خود‭ ‬است‭. ‬دوم،‭ ‬چین‭ ‬چشم‌اندازی‭ ‬از‭ ‬مجموعه‌ای‭ ‬جایگزین‭ ‬از‭ ‬هنجارها‭ (‬Alternative‭ ‬Set‭ ‬of‭ ‬Norms‭) ‬برای‭ ‬نظم‭ ‬جهانی‭ (‬World‭ ‬Order‭) ‬را‭ ‬بیان‭ ‬نمی‌کند،‭ ‬بلکه‭ ‬به‭ ‬دنبال‭ ‬نفوذ‭ ‬بیشتر‭ ‬در‭ ‬نظم‭ ‬موجود‭ (‬Existing‭ ‬Order‭) ‬است‭. ‬در‭ ‬واقع،‭ ‬از‭ ‬جهاتی‭ ‬محافظه‌کارتر‭ ‬از‭ ‬ایالات‌متحده‭ ‬در‭ ‬مورد‭ ‬هنجارهای‭ ‬جهانی‭ ‬مانند‭ ‬حاکمیت‭ (‬Sovereignty‭) ‬و‭ ‬عدم‌مداخله‭ (‬Nonintervention‭) ‬است‭. ‬سوم،‭ ‬اگرچه‭ ‬چین‭ ‬به‭ ‬دنبال‭ ‬گسترش‭ ‬کنترل‭ ‬بر‭ ‬مناطقی‭ ‬است‭ ‬که‭ ‬مدت‌ها‭ ‬مدعی‭ ‬آن‭ ‬بوده‭ ‬است،‭ ‬اما‭ ‬تاکنون‭ ‬ادعای‭ ‬جدیدی‭ (‬Novel‭ ‬Claims‭) ‬برای‭ ‬مناطق‭ ‬دیگر‭ ‬اعلام‭ ‬نکرده‭ ‬است‭. ‬از‭ ‬این‭ ‬نظر،‭ ‬برخلاف‭ ‬آلمان‭ ‬هیتلری،‭ ‬چین‭ ‬توسعه‌طلب‭ (‬Expansionist‭) ‬نیست‭. ‬

اگر‭ ‬رهبران‭ ‬ایالات‌متحده‭ ‬بتوانند‭ ‬ترکیبی‭ ‬برابر‭ (‬Equal‭ ‬Combination‭) ‬از‭ ‬قدرت‭ ‬و‭ ‬واقع‌گرایی‭ ‬نشان‭ ‬دهند‭ ‬اجتناب‭ ‬از‭ ‬بدترین‭ ‬نتایج‭ ‬حتی‭ ‬در‭ ‬دوران‭ ‬رقابت‭ ‬شدید‭ (‬Sharp‭ ‬Competition‭) ‬ممکن‭ ‬است‭. ‬ایالات‌متحده‭ ‬تا‭ ‬زمانی‭ ‬که‭ ‬در‭ ‬بزرگ‌ترین‭ ‬دارایی‌های‭ ‬خود‭ ‬سرمایه‌گذاری‭ ‬کند‭ ‬می‌تواند‭ ‬رقابت‭ ‬کند‭. ‬آن‭ ‬دارایی‌ها‭ ‬این‭ ‬است‭: ‬ائتلاف‌ها‭ (‬Alliances‭)‬،‭ ‬نوآوری‌ها‭ (‬Innovation‭) ‬و‭ ‬جذابیت‌های‭ ‬ارزش‌های‭ ‬دموکراتیک‭ (‬Appeal‭ ‬of‭ ‬Democratic‭ ‬Values‭). ‬شاید‭ ‬بتوان‭ ‬برآورد‭ ‬رقابت‭ ‬ژئواکونومیک‭ ‬میان‭ ‬ایالات‌متحده‭ ‬و‭ ‬چین‭ ‬در‭ ‬چنین‭ ‬بلوک‌سازی‭ (‬Building‭ ‬Blocs‭) ‬را‭ ‬‮«‬توازن‭ ‬نفوذ‮»‬‭ (‬Balance‭ ‬of‭ ‬Influence‭) ‬تعبیر‭ ‬کرد‭.‬

فرشید‭ ‬فرحناکیان

دکترای‭ ‬حقوق‭ ‬نفت‭ ‬و‭ ‬گاز

لینک کوتاه : https://aftabyazdonline.ir/?newsid=4827

اخبار مشابه

ثبت دیدگاه

مجموع نظرات : 0
قوانین ارسال دیدگاه
  • لطفا از نوشتن با حروف لاتین (فینگلیش) خودداری نمایید.
  • از ارسال دیدگاه های نا مرتبط با متن خبر، تکرار نظر دیگران، توهین به سایر کاربران و ارسال متن های طولانی خودداری نمایید.
  • لطفا نظرات بدون بی احترامی، افترا و توهین به مسئولان، اقلیت ها، قومیت ها و ... باشد و به طور کلی مغایرتی با اصول اخلاقی و قوانین کشور نداشته باشد.
  • در غیر این صورت، «آفتاب یزد» مطلب مورد نظر را رد یا بنا به تشخیص خود با ممیزی منتشر خواهد کرد.
عکس خوانده نمی‌شود