تاریخ : 7 آذر 1401   | |   Monday, 28 November , 2022

تاملی بر مدیریت زمان اجتماعی

  • کد خبر : 5698
  • 03 شهریور 1401 ساعت 00:00
تاملی بر  مدیریت زمان اجتماعی
ترجیج‭ ‬می‌دهم‭ ‬در‭ ‬این‭ ‬یادداشت‭ ‬در‭ ‬پاسخ‭ ‬به‭ ‬این‭ ‬پرسش‭ ‬که‭ ‬‮«‬معیار‭ ‬شما‭ ‬برای‭ ‬ارزیابی‭ ‬از‭ ‬موفقیت‭ ‬دولت‌ها‭ ‬چیست‮»‬‭ ‬به‭ ‬جای‭ ‬شاخص‌های‭ ‬اقتصادی‭ ‬و‭ ‬حتی‭ ‬اجتماعیِ‭ ‬متداول،‭ ‬به‭ ‬موضوع‭ ‬دیگری‭ ‬بپردازم‭ ‬که‭ ‬به‭ ‬احتمال‭ ‬به‭ ‬آن‭ ‬کمتر‭ ‬پرداخته‭ ‬شده‭ ‬است‭.‬

از‭ ‬نظر‭ ‬نگارنده‭ ‬در‭ ‬کنار‭ ‬شاخص‌های‭ ‬اقتصادی‭ ‬و‭ ‬اجتماعیِ‭ ‬نمایانگر‭ ‬بهبود‭ ‬وضعیت‭ ‬جامعه،‭ ‬می‌توان‭ ‬از‭ ‬مفهوم‭ ‬زمان‭ ‬در‭ ‬فرهنگ‭ ‬سیاسی،‭ ‬اجتماعی‭ ‬و‭ ‬اقتصادی‭ ‬نیز‭ ‬کمک‭ ‬گرفت‭.‬

زمان‭ ‬دارای‭ ‬دو‭ ‬مفهوم‭ ‬فیزیکی‭ ‬و‭ ‬روانی‭ ‬است‭. ‬وقتی‭ ‬می‌گوییم‭ ‬زمان‭ ‬زود‭ ‬می‌گذرد،‭ ‬به‭ ‬مفهوم‭ ‬روانی‭ ‬آن‭ ‬اشاره‭ ‬داریم؛‭ ‬در‭ ‬صورتیکه‭ ‬زمان‭ ‬فیزیکی‭ ‬زود‭ ‬یا‭ ‬دیر‭ ‬نمی‌گذرد‭. ‬اما‭ ‬در‭ ‬کنار‭ ‬این‭ ‬دو‭ ‬مفهوم‭ ‬زمانی،‭ ‬زمان‭ ‬اجتماعی‭ ‬نیز‭ ‬وجود‭ ‬دارد‭. ‬زمان‭ ‬اجتماعی،‭ ‬بعدی‭ ‬از‭ ‬زمان‭ ‬است‭ ‬که‭ ‬در‭ ‬سطح‭ ‬جامعه،‭ ‬روابط‭ ‬و‭ ‬تعاملات‭ ‬بین‭ ‬افراد‭ ‬و‭ ‬نهادها‭ ‬را‭ ‬تنظیم‭ ‬می‌کند‭. ‬تنظیم‭ ‬زمان‭ ‬اجتماعی‭ ‬بر‭ ‬عهده‭ ‬حاکمیت‭ ‬به‭ ‬ویژه‭ ‬دولت‌ها‭ ‬است‭. ‬زمان‭ ‬اجتماعی‭ ‬مشخص‭ ‬می‌کند‭ ‬که‭ ‬برای‭ ‬گرفتن‭ ‬نان‭ ‬سر‭ ‬صبح‭ ‬چه‭ ‬مدتی‭ ‬در‭ ‬صف‭ ‬بایستیم‭. ‬یا‭ ‬برای‭ ‬گرفتن‭ ‬وام‭ ‬مسکن‭ ‬به‭ ‬شرط‭ ‬فلان‭ ‬پس‌انداز‭ ‬بانکی‭ ‬چه‭ ‬مدت‭ ‬باید‭ ‬در‭ ‬نوبت‭ ‬انتظار‭ ‬باشیم‭. ‬زمان‭ ‬اجتماعی‭ ‬مشخص‭ ‬می‌کند‭ ‬افراد‭ ‬به‭ ‬طور‭ ‬متوسط‭ ‬چند‭ ‬سال‭ ‬باید‭ ‬کار‭ ‬کنند‭ ‬تا‭ ‬اندوخته‌ای‭ ‬برای‭ ‬ازدواج‭ ‬یا‭ ‬تامین‭ ‬جهیزیه‭ ‬در‭ ‬اختیار‭ ‬داشته‭ ‬باشند‭. ‬این‭ ‬زمان‭ ‬معین‭ ‬می‌کند‭ ‬که‭ ‬پروازهای‭ ‬خطوط‭ ‬هوایی‭ ‬چند‭ ‬ساعت‭ ‬تاخیر‭ ‬دارد‭ ‬و‭ ‬آیا‭ ‬جلسات‭ ‬شورای‭ ‬اداری‭ ‬سر‭ ‬وقت‭ ‬برگزار‭ ‬می‌شود‭ ‬یا‭ ‬تاخیر‭ ‬دارد‭. ‬البته‭ ‬زمان‭ ‬اجتماعی‭ ‬همیشه‭ ‬بعد‭ ‬کمی‭ ‬ندارد،‭ ‬بلکه‭ ‬از‭ ‬بعد‭ ‬کیفی‭ ‬نیز‭ ‬برخوردار‭ ‬است‭. ‬زمان‭ ‬اجتماعی،‭ ‬گذشته،‭ ‬حال‭ ‬و‭ ‬آینده‭ ‬را‭ ‬به‭ ‬هم‭ ‬پیوند‭ ‬می‌دهد‭. ‬زمان‭ ‬اجتماعی‭ ‬مشخص‭ ‬می‌کند‭ ‬که‭ ‬دیدگاه‭ ‬حاکم‭ ‬بر‭ ‬دولت‌ها‭ ‬‮«‬نقطه‭ ‬سر‭ ‬خط‌های‭ ‬مداوم‭ ‬است‭ ‬یا‭ ‬‮«‬دیدگاه‭ ‬خطی،‭ ‬به‭ ‬رغم‭ ‬تفاوت‭ ‬رویکردها‮»‬‭ ‬پیگیری‭ ‬می‌شود‭. ‬زمان‭ ‬اجتماعی‭ ‬همچنین‭ ‬مشخص‭ ‬می‌کند‭ ‬آینده‭ ‬چه‭ ‬مفهومی‭ ‬در‭ ‬دیدگاه‭ ‬مردم‭ ‬و‭ ‬حاکمیت‭ ‬دارد‭. ‬آیا‭ ‬آینده‭ ‬مفهومی‭ ‬رمزآلود‭ ‬و‭ ‬مبهم‭ ‬است‭ ‬یا‭ ‬زمانی‭ ‬حساب‭ ‬شده،‭ ‬مشخص‭ ‬و‭ ‬دست‭ ‬یافتنی‭.‬

با‭ ‬این‭ ‬رویکرد،‭ ‬‮«‬مدیریت‭ ‬زمان‭ ‬اجتماعی‮»‬‭ ‬از‭ ‬اهمیت‭ ‬خاصی‭ ‬در‭ ‬حاکمیت‌ها‭ ‬برخوردار‭ ‬است‭. ‬آسیب‌شناسی‭ ‬مدیریت‭ ‬زمان‭ ‬اجتماعی‭ ‬در‭ ‬دولت‌های‭ ‬مختلف‭ ‬پساانقلابی،‭ ‬به‭ ‬راحتی‭ ‬شواهدی‭ ‬را‭ ‬نشان‭ ‬می‌دهد‭ ‬که‭ ‬در‭ ‬یک‭ ‬رابطه‭ ‬دیالکتیک‭ ‬سوء‭ ‬مدیریت‭ ‬خود‭ ‬عامل‭ ‬بسیاری‭ ‬از‭ ‬آسیب‌های‭ ‬اقتصادی‭ ‬و‭ ‬اجتماعی‭ ‬است؛‭ ‬از‭ ‬طرف‭ ‬دیگر‭ ‬آسیب‌های‭ ‬اجتماعی‭ ‬و‭ ‬اقتصادی‭ ‬نیز‭ ‬خود‭ ‬عاملی‭ ‬است‭ ‬که‭ ‬به‭ ‬تشدید‭ ‬سوء‭ ‬مدیریت‭ ‬زمان‭ ‬اجتماعی‭ ‬دامن‭ ‬می‌زند‭. ‬برای‭ ‬نمونه‭ ‬سیاست‌های‭ ‬غلط‭ ‬دولت‭ ‬در‭ ‬عرصه‭ ‬نان‭ ‬موجب‭ ‬می‌شود‭ ‬تا‭ ‬برای‭ ‬گرفتن‭ ‬نان‭ ‬افراد‭ ‬ساعت‌ها‭ ‬در‭ ‬صف‭ ‬در‭ ‬انتظار‭ ‬بایستند‭. ‬این‭ ‬فرصت‌های‭ ‬تلف‭ ‬شده،‭ ‬هم‭ ‬انرژی‭ ‬لازم‭ ‬برای‭ ‬انجام‭ ‬بقیه‭ ‬فعالیت‌ها‭ ‬را‭ ‬می‌گیرد‭ ‬و‭ ‬هم‭ ‬این‭ ‬ذهنیت‭ ‬منفی‭ ‬را‭ ‬در‭ ‬افراد‭ ‬ایجاد‭ ‬می‌کند‭ ‬راهی‭ ‬میانبر‭ ‬برای‭ ‬در‭ ‬انتظار‭ ‬نماندن‭ ‬در‭ ‬صف‭ ‬پیدا‭ ‬کنند‭. ‬این‭ ‬زمان‌های‭ ‬تلف‭ ‬شده‭ ‬و‭ ‬تخلف‌ها‭ ‬و‭ ‬تضییع‭ ‬حقوق‭ ‬دیگران،‭ ‬هرچند‭ ‬به‭ ‬ظاهر‭ ‬کم‌اهمیت‭ ‬است،‭ ‬اما‭ ‬در‭ ‬مقیاس‭ ‬80‭ ‬میلیونیِ‭ ‬جمعیت‭ ‬ایران،‭ ‬نتایج‭ ‬بدی‭ ‬به‭ ‬همراه‭ ‬خواهد‭ ‬داشت‭.‬

البته‭ ‬سوء‭ ‬مدیریت‭ ‬زمان‭ ‬اجتماعی‭ ‬ممکن‭ ‬است‭ ‬برای‭ ‬دولت‌ها‭ ‬کارکرد‭ ‬کنترلی‭ ‬هم‭ ‬داشته‭ ‬باشند‭. ‬وقتی‭ ‬افراد‭ ‬بهترین‭ ‬ساعات‭ ‬اولیه‭ ‬روز‭ ‬را‭ ‬به‭ ‬انتظار‭ ‬گرفتن‭ ‬نان‭ ‬در‭ ‬صف‭ ‬بایستند‭ ‬بعد‭ ‬گرفتن‭ ‬نان،‭ ‬دست‭ ‬شکرگزاری‭ ‬بر‭ ‬آسمان‭ ‬خواهند‭ ‬برد‭ ‬که‭ ‬‮«‬شکر‭ ‬که‭ ‬بی‌نان‭ ‬نماندیم‭!‬؟‮»‬‭. ‬

با‭ ‬این‭ ‬اوصاف‭ ‬این‭ ‬افراد،‭ ‬فرصتی‭ ‬برای‭ ‬شکوه‭ ‬و‭ ‬گلایه‭ ‬در‭ ‬دیگر‭ ‬حوزه‭ ‬نخواهند‭ ‬داشت‭. ‬تنزل‭ ‬دغدغه‭ ‬آنها‭ ‬به‭ ‬نان،‭ ‬به‭ ‬نفع‭ ‬دولت‭ ‬است؛‭ ‬چراکه‭ ‬مردمی‌که‭ ‬دغدغه‭ ‬نان،‭ ‬اصلی‌ترین‭ ‬دغدغه‭ ‬آنهاست‭ ‬هر‭ ‬تحول‭ ‬کوچکی‭ ‬از‭ ‬دیدگاه‭ ‬روانی‭ ‬در‭ ‬نظر‭ ‬آنها‭ ‬بزرگ‭ ‬جلوه‭ ‬خواهد‭ ‬نمود‭.‬

زمان‭ ‬اجتماعی‭ ‬در‭ ‬ارتباطی‭ ‬تنگاتنگ‭ ‬با‭ ‬وعده‌های‭ ‬دولتمردان‭ ‬قرار‭ ‬دارد‭. ‬وقتی‭ ‬وعده‭ ‬داده‭ ‬شده‭ ‬در‭ ‬زمان‭ ‬معین‭ ‬آن‭ ‬محقق‭ ‬نمی‌شود‭ ‬با‭ ‬نابودی‭ ‬اعتماد‭ ‬اجتماعی‭ ‬هزینه‌های‭ ‬کنترل‭ ‬اجتماعی‭ ‬دولت‭ ‬افزایش‭ ‬پیدا‭ ‬می‌کند‭. ‬محصول‭ ‬دانه‌های‭ ‬دروغ‭ ‬دولتمردان،‭ ‬خرمن‭ ‬آسیب‌های‭ ‬اجتماعی‭ ‬است‭.‬

در‭ ‬جوامعی‭ ‬که‭ ‬زمان‭ ‬اجتماعی‭ ‬در‭ ‬آن‭ ‬مختل‭ ‬شود‭ ‬پیوند‭ ‬گذشته‭ ‬و‭ ‬حال‭ ‬و‭ ‬آینده‭ ‬در‭ ‬آنها‭ ‬نیز‭ ‬دچار‭ ‬اختلال‭ ‬می‌شود‭. ‬در‭ ‬اینچنین‭ ‬جوامعی،‭ ‬کاربران‭ ‬فضای‭ ‬مجازی‭ ‬وضعیت‭ ‬حال‭ ‬و‭ ‬گذشته‭ ‬خود‭ ‬و‭ ‬جوامع‭ ‬دیگر‭ ‬را‭ ‬مقایسه‭ ‬می‌کنند‭ ‬و‭ ‬مدام‭ ‬این‭ ‬جملات‭ ‬شنیده‭ ‬می‌شود‭: ‬ببینید‭ ‬مردم‭ ‬فلان‭ ‬کشور‭ ‬پنجاه‭ ‬سال‭ ‬پیش‭ ‬شترچران‭ ‬بودند‭ ‬و‭ ‬الان‭ ‬ما‭ ‬به‭ ‬گرد‭ ‬آنها‭ ‬هم‭ ‬نمی‌رسیم‭!‬؟‭ ‬چی‭ ‬بودند،‭ ‬چی‭ ‬شدند‭ ‬و‭ ‬ما‭ ‬هیچی؟‭!‬

‭ ‬در‭ ‬اینچنین‭ ‬جوامعی،‭ ‬گذشته‭ ‬چماقی‭ ‬بر‭ ‬سر‭ ‬وضعیت‭ ‬کنونی‭ ‬آنها‭ ‬است‭ ‬و‭ ‬آینده‭ ‬آنچنان‭ ‬تیره‭ ‬و‭ ‬رمزآلود‭ ‬که‭ ‬از‭ ‬تحولات‭ ‬آن‭ ‬چونان‭ ‬یملیخای‭ ‬اصحاب‭ ‬کهف،‭ ‬چشم‭ ‬حیرت‭ ‬از‭ ‬کاسه‭ ‬درخواهد‭ ‬آمد‭ ‬و‭ ‬فک‭ ‬پایین‭ ‬غافلگیری‭ ‬چون‭ ‬کارتون‭ ‬تام‭ ‬و‭ ‬جری‭ ‬به‭ ‬زمین‭ ‬خواهد‭ ‬افتاد‭!‬

و‭ ‬صد‭ ‬افسوس‭ ‬که‭ ‬سرگشتگی‌های‭ ‬اجتماعی‭ ‬کنونی‭ ‬اینچنین‭ ‬جوامعی‭ ‬به‭ ‬آنها‭ ‬اجازه‭ ‬نخواهد‭ ‬داد‭ ‬تا‭ ‬عمق‭ ‬اثرات‭ ‬سوء‭ ‬پدیده‌های‭ ‬اجتماعی‭ ‬چون‭ ‬سالمندی‭ ‬جمعیت‭ ‬و‭ ‬پدیده‌های‭ ‬زیست‭ ‬محیطی‭ ‬چون‭ ‬خشک‭ ‬شدن‭ ‬دریاچه‌ها‭ ‬و‭ ‬رودخانه‌ها‭ ‬را‭ ‬درک‭ ‬کنند‭ ‬و‭ ‬به‭ ‬فرض‭ ‬حساس‭ ‬شدن‭ ‬نیز‭ ‬درد‭ ‬وضعیت‭ ‬حال،‭ ‬به‭ ‬آنها‭ ‬امکان‭ ‬تصمیم‌گیری‭ ‬را‭ ‬در‭ ‬جهت‭ ‬کنترل‭ ‬این‭ ‬پدیده‌ها‭ ‬نخواهد‭ ‬داد‭. ‬کاهش‭ ‬تمایل‭ ‬جوانان‭ ‬برای‭ ‬ازدواج،‭ ‬نتیجه‭ ‬رکود‭ ‬و‭ ‬کاهش‭ ‬قدرت‭ ‬مالی‭ ‬خانواده‌ها‭ ‬و‭ ‬تصویری‭ ‬مبهم‭ ‬از‭ ‬آینده‭ ‬است‭. ‬نزدیک‭ ‬به‭ ‬10‭ ‬میلیون‭ ‬
 جوان‭ ‬ایرانی‭ ‬مجرد،‭ ‬در‭ ‬آماج‭ ‬سوء‭ ‬مدیریت‭ ‬زمان‭ ‬اجتماعی‭ ‬قرار‭ ‬دارند‭ ‬که‭ ‬با‭ ‬ابهام‭ ‬در‭ ‬آینده،‭ ‬ازدواج‭ ‬خود‭ ‬را‭ ‬به‭ ‬تاخیر‭ ‬
 می‌اندازند‭.‬

تقریبا"‭ ‬هیچ‭ ‬کس‭ ‬از‭ ‬آثار‭ ‬سوء‭ ‬مدیریت‭ ‬زمان‭ ‬اجتماعی‭ ‬در‭ ‬امان‭ ‬نیست‭. ‬مدیریت‭ ‬زمان‭ ‬اجتماعی‭ ‬از‭ ‬کوچکترین‭ ‬تایم‌های‭ ‬زمانی‭ ‬تا‭ ‬تایم‌هایی‭ ‬در‭ ‬حد‭ ‬چند‭ ‬روز‭ ‬تا‭ ‬چند‭ ‬سال‭ ‬و‭ ‬حتی‭ ‬ربع‭ ‬قرن،‭ ‬نیم‭ ‬قرن‭ ‬و‭ ‬یک‭ ‬قرن‭ ‬و‭ ‬بیشتر،‭ ‬در‭ ‬صحنه‭ ‬سیاستگذاری‌های‭ ‬اجتماعی‭ ‬و‭ ‬سیاسی‭ ‬با‭ ‬اهمیت‭ ‬است‭. ‬آنچه‭ ‬در‭ ‬این‭ ‬میان‭ ‬بسیار‭ ‬اهمیت‭ ‬دارد‭ ‬این‭ ‬است‭ ‬که‭ ‬مدیریت‭ ‬زمان‭ ‬دست‭ ‬یافتن‭ ‬به‭ ‬کدام‭ ‬اهداف،‭ ‬ارزش‭ ‬کلیدی‭ ‬دارند‭. ‬و‭ ‬اگر‭ ‬قرار‭ ‬باشد‭ ‬که‭ ‬در‭ ‬دست‭ ‬یافتن‭ ‬به‭ ‬این‭ ‬اهداف‭ ‬برخی‭ ‬از‭ ‬آنها‭ ‬را‭ ‬موقتا‭ ‬به‭ ‬تاخیر‭ ‬اندازیم‭ ‬بهتر‭ ‬است‭ ‬کدامیک‭ ‬از‭ ‬آنها‭ ‬را‭ ‬انتخاب
 ‭ ‬کنیم‭.‬

اگر‭ ‬مدیریت‭ ‬زمان‭ ‬اجتماعی‭ ‬به‭ ‬قصد‭ ‬دست‭ ‬یافتن‭ ‬به‭ ‬اهدافی‭ ‬که‭ ‬آنها‭ ‬را‭ ‬برای‭ ‬بقای‭ ‬آینده‭ ‬کشور‭ ‬بنیادی‭ ‬تلقی‭ ‬می‌کنیم‭ ‬منتهی‭ ‬به‭ ‬فقر‭ ‬اجتماعی،‭ ‬افزایش‭ ‬شکاف‭ ‬طبقاتی،‭ ‬ناامیدی،‭ ‬رکود،‭ ‬و‭ ‬بدتر‭ ‬از‭ ‬همه‭ ‬بر‭ ‬هم‭ ‬خوردن‭ ‬تعادل‭ ‬جمعیتی،‭ ‬کاهش‭ ‬فرزندآوری،‭ ‬و‭ ‬تشدید‭ ‬سالمندی‭ ‬بشود‭ ‬آیا‭ ‬می‌توانیم‭ ‬از‭ ‬آن‭ ‬دفاع‭ ‬بکنیم؟‭ ‬کوتاه‭ ‬سخن‭ ‬آنکه،‭ ‬نسلی‭ ‬که‭ ‬تداوم‭ ‬بخش‭ ‬آینده‭ ‬این‭ ‬کشور‭ ‬است‭ ‬نمی‌تواند‭ ‬در‭ ‬منگنه‭ ‬ناامیدی‭ ‬و‭ ‬ابهام‭ ‬در‭ ‬آینده‭ ‬رشد‭ ‬کند‭. ‬در‭ ‬نتیجه‭ ‬تا‭ ‬استراتژی‭ ‬مناسبی‭ ‬برای‭ ‬مدیریت‭ ‬زمان‭ ‬اجتماعی‭ ‬از‭ ‬کوتاه‌ترین‭ ‬تایم‌ها‭ ‬تا‭ ‬بلندترین‭ ‬آنها‭ ‬در‭ ‬دستور‭ ‬کار‭ ‬قرار‭ ‬نگیرد‭ ‬و‭ ‬‮«‬تا‭ ‬ندانیم‭ ‬چه‭ ‬چیزی‭ ‬را‭ ‬قربانی‭ ‬چه‭ ‬چیزی‭ ‬می‌کنیم‮»‬‭ ‬حتی‭ ‬به‭ ‬فرض‭ ‬تجهیز‭ ‬کشور‭ ‬به‭ ‬مدرن‌ترین‭ ‬و‭ ‬قوی‌ترین‭ ‬سلاح‭ ‬ها،‭ ‬از‭ ‬دست‭ ‬یابی‭ ‬به‭ ‬آینده‌ای‭ ‬روشن‭ ‬از‭ ‬توسعه‭ ‬و‭ ‬امنیت‭ ‬پایدار‭ ‬
 باز‭ ‬خواهیم‭ ‬ماند‭.‬

علی‭ ‬میرزامحمدی

جامعه‭ ‬شناس

لینک کوتاه : https://aftabyazdonline.ir/?newsid=5698

ثبت دیدگاه

مجموع نظرات : 0
قوانین ارسال دیدگاه
  • لطفا از نوشتن با حروف لاتین (فینگلیش) خودداری نمایید.
  • از ارسال دیدگاه های نا مرتبط با متن خبر، تکرار نظر دیگران، توهین به سایر کاربران و ارسال متن های طولانی خودداری نمایید.
  • لطفا نظرات بدون بی احترامی، افترا و توهین به مسئولان، اقلیت ها، قومیت ها و ... باشد و به طور کلی مغایرتی با اصول اخلاقی و قوانین کشور نداشته باشد.
  • در غیر این صورت، «آفتاب یزد» مطلب مورد نظر را رد یا بنا به تشخیص خود با ممیزی منتشر خواهد کرد.
عکس خوانده نمی‌شود