تاریخ : 14 آذر 1401   | |   Monday, 5 December , 2022

لزوم سیاست‌گذاری بر مبنای توسعه پایدار

  • کد خبر : 6000
  • 12 شهریور 1401 ساعت 00:00
لزوم سیاست‌گذاری  بر مبنای توسعه پایدار
توسعه‭ ‬پایدار‭ (‬Sustainable‭ ‬Development‭)‬،‭ ‬محل‭ ‬تلاقی‭ ‬جامعه،‭ ‬اقتصاد‭ ‬و‭ ‬محیط‭ ‬زیست‭ ‬است‭. ‬‮«‬به‭ ‬توسعه‌ای‭ ‬که‭ ‬نیازمندی‌های‭ ‬حاضر‭ ‬را‭ ‬بدون‭ ‬لطمه‭ ‬زدن‭ ‬به‭ ‬توانایی‭ ‬نسل‌های‭ ‬آتی‭ ‬در‭ ‬تامین‭ ‬نیازهای‭ ‬خود‭ ‬برآورده‭ ‬می‌سازد،‭ ‬توسعه‭ ‬پایدار‭ ‬گویند‮»‬‭. ‬

سیاست‭ ‬محیط‭ ‬زیستی‭ ‬گرایش‭ ‬به‭ ‬تمرکز‭ ‬بر‭ ‬مشکلات‭ ‬ناشی‭ ‬از‭ ‬تاثیر‭ ‬انسان‭ ‬بر‭ ‬محیط‭ ‬زیست‭ ‬دارد‭. ‬کشور‭ ‬و‭ ‬نظامی‭ ‬می‌تواند‭ ‬ادعای‭ ‬حرکت‭ ‬در‭ ‬مسیر‭ ‬توسعه‭ ‬پایدار‭ ‬را‭ ‬بکند‭ ‬که‭ ‬گفتمانی‭ ‬جهان‌شمول‭ ‬را‭ ‬در‭ ‬این‭ ‬باب‭ ‬ارائه‭ ‬کند‭ ‬و‭ ‬بر‭ ‬بنیاد‭ ‬آموزه‭ ‬زیست‌سالاری‭ ‬بکوشد‭ ‬تا‭ ‬از‭ ‬امکان‭ ‬حیاتی‭ ‬درخور‭ ‬برای‭ ‬همه‭ ‬زیستمندان‭ ‬ساکن‭ ‬در‭ ‬قلمرو‭ ‬حکومتی‌اش‭ ‬حراست‭ ‬کند‭. ‬به‭ ‬مفهومی‭ ‬ساده‌تر،‭ ‬پاسداری‭ ‬از‭ ‬تنوع‭ ‬زیستی،‭ ‬هم‭ ‬در‭ ‬حوزه‭ ‬فرهنگی‭ ‬و‭ ‬هم‭ ‬در‭ ‬حوزه‭ ‬طبیعی‭ ‬می‌تواند‭ ‬به‭ ‬پایداری‭ ‬حکمرانی‭ ‬مطلوب‭ ‬برای‭ ‬هر‭ ‬دولتی‭ ‬کمک‭ ‬کند‭. ‬

در‭ ‬این‭ ‬راستا‭ ‬ابتدا‭ ‬به‭ ‬الزامات‭ ‬حفظ‭ ‬محیط‭ ‬زیست‭ ‬و‭ ‬بررسی‭ ‬وضع‭ ‬موجود‭ ‬و‭ ‬ریشه‭ ‬مشکلات‭ ‬پرداخته‭ ‬و‭ ‬سپس‭ ‬راهکار‭ ‬ارائه‭ ‬می‌نماییم‭. ‬

همه‭ ‬آحاد‭ ‬مردم‭ ‬و‭ ‬به‭ ‬ویژه‭ ‬تصمیم‌گیران‭ ‬در‭ ‬زمینه‭ ‬حفظ‭ ‬محیط‭ ‬زیست‭ ‬با‭ ‬سه‭ ‬دسته‭ ‬الزامات‭ ‬روبرو‭ ‬هستند‭:‬

‭- ‬اول‭ ‬الزامات‭ ‬و‭ ‬توصیه‌های‭ ‬دینی‭ ‬و‭ ‬شرعی‭ ‬که‭ ‬شاید‭ ‬به‭ ‬جرات‭ ‬بتوان‭ ‬گفت‭ ‬که‭ ‬دین‭ ‬اسلام‭ ‬سبزترین‭ ‬دین‭ ‬و‭ ‬تعالیم‭ ‬اولیاء‭ ‬خدا،‭ ‬مترقی‌ترین‭ ‬راهکارها‭ ‬برای‭ ‬حفظ‭ ‬محیط‭ ‬زیست‭ ‬می‌باشند‭. ‬

‭-‬دوم‭ ‬قوانین‭ ‬و‭ ‬مقررات‭ ‬جاری‭ ‬است‭ ‬که‭ ‬سرآمد‭ ‬و‭ ‬فصل‌الخطاب‭ ‬آن‌ها‭ ‬اصل‭ ‬پنجاهم‭ ‬قانون‭ ‬اساسی‭ ‬است‭. ‬

‭-‬سوم‭ ‬الزام‭ ‬به‭ ‬تعهدات‭ ‬بین‌المللی‭ ‬است‭ ‬که‭ ‬از‭ ‬طریق‭ ‬کنوانسیون‌های‭ ‬مختلفی‭ ‬که‭ ‬ایران‭ ‬عضویت‭ ‬در‭ ‬آن‌ها‭ ‬را‭ ‬قبول‭ ‬نموده‭ ‬اعمال‭ ‬می‌گردد‭. ‬

اما‭ ‬وضع‭ ‬موجود‭ ‬چگونه‭ ‬است؟‭ ‬بر‭ ‬اساس‭ ‬گزارش‭ ‬بانک‭ ‬جهانی،‭ ‬کشور‭ ‬ایران‭ ‬سالانه‭ ‬نزدیک‭ ‬به‭ ‬9٪‭ ‬درآمد‭ ‬ناخالص‭ ‬ملی‭ ‬خود‭ ‬یعنی‭ ‬معادل‭ ‬80‭ ‬هزار‭ ‬میلیارد‭ ‬ریال‭ ‬را‭ ‬در‭ ‬اثر‭ ‬خسارات‭ ‬محیط‭ ‬زیستی‭ ‬از‭ ‬دست‭ ‬می‌دهد‭. ‬

آمارهای‭ ‬داخلی‭ ‬هم‭ ‬نشان‭ ‬می‌دهد‭ ‬که‭ ‬سالانه‭ ‬به‭ ‬طور‭ ‬متوسط‭ ‬142‭ ‬هزار‭ ‬هکتار‭ ‬جنگل‭ ‬نابود‭ ‬می‌گردد‭. ‬نابود‭ ‬شدن‭ ‬منابع‭ ‬آب‭ ‬زیرزمینی‭ ‬و‭ ‬آلودگی‭ ‬اغلب‭ ‬منابع‭ ‬آب‭ ‬سطحی‭ ‬به‭ ‬ویژه‭ ‬در‭ ‬حوضه‭ ‬کارون‭ ‬و‭ ‬دز‭ ‬و‭ ‬کرخه‭ ‬که‭ ‬مجموعاً‭ ‬یک‭ ‬سوم‭ ‬منابع‭ ‬آب‭ ‬سطحی‭ ‬کشور‭ ‬را‭ ‬شامل‭ ‬می‌گردند‭ ‬و‭ ‬کیفیت‭ ‬نامناسب‭ ‬آب‭ ‬در‭ ‬آبادان،‭ ‬خرمشهر‭ ‬و‭ ‬حتی‭ ‬اهواز‭ ‬در‭ ‬حالی‭ ‬که‭ ‬هر‭ ‬سه‭ ‬شهر‭ ‬در‭ ‬پرآب‌ترین‭ ‬جلگه‭ ‬کشور‭ ‬واقع‭ ‬شده‌اند،‭ ‬از‭ ‬سایر‭ ‬مشکلات‭ ‬هستند‭. ‬

فقدان‭ ‬مدیریت‭ ‬اصولی‭ ‬دفع‭ ‬پسماند‭ ‬که‭ ‬از‭ ‬آن‭ ‬به‭ ‬عنوان‭ ‬طلای‭ ‬کثیف‭ ‬یاد‭ ‬می‌شود،‭ ‬به‭ ‬بحران‭ ‬محیط‭ ‬زیستی‭ ‬تبدیل‭ ‬شده‭ ‬است‭. ‬

همچنین‭ ‬فرسایش‭ ‬خاک‭ ‬در‭ ‬ایران‭ ‬متاسفانه‭ ‬جزو‭ ‬رکوردهای‭ ‬جهانی‭ ‬می‌باشد‭. ‬

فقدان‭ ‬نگرش‭ ‬جامع‭ ‬به‭ ‬محیط‭ ‬زیست‭ ‬و‭ ‬منابع‭ ‬پایه‭ ‬و‭ ‬نبود‭ ‬برنامه‭ ‬مدون‭ ‬آمایش‭ ‬سرزمین‭ ‬سبب‭ ‬شده‭ ‬که‭ ‬بخش‭ ‬قابل‭ ‬توجهی‭ ‬از‭ ‬اراضی‭ ‬بسیار‭ ‬باارزش‭ ‬و‭ ‬تولیدی‭ ‬کشاورزی،‭ ‬مرتعی‭ ‬و‭ ‬جنگلی،‭ ‬تحت‭ ‬توسعه‭ ‬بی‌رویه‭ ‬شهرها‭ ‬و‭ ‬صنایع‭ ‬قرار‭ ‬گیرد‭. ‬

به‭ ‬گزارش‭ ‬بانک‭ ‬جهانی‭ ‬آلودگی‭ ‬هوا‭ ‬در‭ ‬7‭ ‬شهر‭ ‬بزرگ‭ ‬کشور‭ ‬سالانه‭ ‬12000‭ ‬میلیارد‭ ‬ریال‭ ‬خسارت‭ ‬مستقیم‭ ‬وارد‭ ‬می‌کند‭ ‬و‭ ‬این‭ ‬گذشته‭ ‬از‭ ‬خسارات‭ ‬جانی‭ ‬و‭ ‬معنوی‭ ‬است‭ ‬که‭ ‬قابل‭ ‬سنجش‭ ‬مادّی‭ ‬نیست‭ ‬و‭ ‬مثال‌هایی‭ ‬از‭ ‬این‭ ‬دست‭ ‬متاسفانه‭ ‬خیلی‭ ‬زیاد‭ ‬است‭ ‬که‭ ‬لزوم‭ ‬بازنگری‭ ‬در‭ ‬سیاست‌های‭ ‬محیط‭ ‬زیستی‭ ‬کشور‭ ‬را‭ ‬بر‭ ‬اساس‭ ‬سه‭ ‬دسته‭ ‬الزام‭ ‬پیش‌گفته‭ ‬تاکید‭ ‬می‌نماید‭. ‬

و‭ ‬اما‭ ‬در‭ ‬زمینه‭ ‬علل‭ ‬و‭ ‬عوامل‭ ‬این‭ ‬نابسامانی‌های‭ ‬محیط‭ ‬زیستی‭ ‬باید‭ ‬به‭ ‬چند‭ ‬نکته‭ ‬کلیدی‭ ‬اشاره‭ ‬نمایم‭: ‬

‭- ‬ویژگی‌های‭ ‬فرهنگی‭ ‬و‭ ‬سطح‭ ‬بینش‭ ‬مردم‭ ‬نسبت‭ ‬به‭ ‬ارزش‌های‭ ‬محیط‭ ‬زیست،‭ ‬که‭ ‬این‭ ‬مقوله‭ ‬با‭ ‬استفاده‭ ‬از‭ ‬نقاط‭ ‬قوت‭ ‬کشور‭ ‬از‭ ‬نظر‭ ‬پیشینه‭ ‬تاریخی‭ ‬و‭ ‬تجارب‭ ‬موفق‭ ‬نیاکانمان‭ ‬در‭ ‬حفظ‭ ‬و‭ ‬احیاء‭ ‬محیط‭ ‬زیست‭ ‬می‌تواند‭ ‬تقویت‭ ‬و‭ ‬مدیریت‭ ‬شود‭. ‬

‭- ‬عوامل‭ ‬مدیریتی‭ ‬که‭ ‬همین‭ ‬نقیصه‭ ‬دولتی‭ ‬شدن‭ ‬سیاست‌ها‭ ‬و‭ ‬برنامه‌های‭ ‬حفظ‭ ‬محیط‭ ‬زیست‭ ‬باعث‭ ‬شده‭ ‬که‭ ‬این‭ ‬مقوله‭ ‬در‭ ‬دولت‌های‭ ‬مختلف‭ ‬دارای‭ ‬الویت‌های‭ ‬متفاوتی‭ ‬شود‭ ‬و‭ ‬با‭ ‬اتخاذ‭ ‬سیاست‌های‭ ‬شتاب‌زده‭ ‬و‭ ‬کوتاه‌مدت‭ ‬و‭ ‬ابتر‭ ‬کردن‭ ‬سیاست‌های‭ ‬دولت‌های‭ ‬پیشین،‭ ‬عملاً‭ ‬تاوان‭ ‬بخشی‌نگری‌ها‭ ‬و‭ ‬برنامه‌های‭ ‬کوتاه‌مدت‭ ‬و‭ ‬بدون‭ ‬انسجام‭ ‬را‭ ‬محیط‭ ‬زیست‭ ‬کشور‭ ‬و‭ ‬به‭ ‬دنبال‭ ‬آن‭ ‬مردم‭ ‬بپردازند‭. ‬ماهیت‭ ‬محیط‭ ‬زیست‭ ‬و‭ ‬سازوکارهای‭ ‬اکولوژیکی‭ ‬آن‭ ‬به‭ ‬گونه‌ای‭ ‬است‭ ‬که‭ ‬باید‭ ‬علاوه‭ ‬بر‭ ‬برنامه‌های‭ ‬کوتاه‌مدت،‭ ‬سیاست‌های‭ ‬بلندمدت‭ ‬نیز‭ ‬ترسیم‭ ‬نمود‭. ‬

‭- ‬سوء‭ ‬مدیریت‌های‭ ‬ناشی‭ ‬ازعدم‭ ‬اعمال‭ ‬قانون‭ ‬و‭ ‬یا‭ ‬اجرای‭ ‬ناقص‭ ‬و‭ ‬غلط‭ ‬قانون

و‭ ‬اما‭ ‬هدف‭ ‬رسیدن‭ ‬به‭ ‬جامعه‭ ‬آرمانی‭ ‬است،‭ ‬که‭ ‬بیانگر‭ ‬چشم‌انداز‭ ‬مناسب‭ ‬برای‭ ‬زیستگاه‌های‭ ‬انسانی‭ ‬مبتنی‭ ‬بر‭ ‬توسعه‭ ‬پایدار‭ ‬است‭. ‬به‭ ‬طور‭ ‬کل‭ ‬جامعه‭ ‬آرمانی‭ ‬فراتر‭ ‬از‭ ‬ملاحظات‭ ‬محیط‭ ‬زیستی‭ ‬پایداری،‭ ‬به‭ ‬هماهنگی‭ ‬بین‭ ‬ابعاد‭ ‬اجتماعی‭ ‬و‭ ‬سیاسی‭ ‬مانند‭ ‬وحدت‭ ‬و‭ ‬انسجام،‭ ‬معنویات‭ ‬و‭ ‬تخصیص‭ ‬برابر‭ ‬منابع‭ ‬توجه‭ ‬دارد‭. ‬

راهکارها‭ ‬برای‭ ‬رسیدن‭ ‬به‭ ‬توسعه‭ ‬در‭ ‬راستای‭ ‬حفظ‭ ‬محیط‭ ‬زیست‭: ‬

‭- ‬رویکرد‭ ‬اصلاحی‭ ‬تاکید‭ ‬به‭ ‬الزامات‭ ‬سه‌گانه‭ ‬فوق‌الاشاره‭ ‬یعنی‭ ‬الزامات‭ ‬و‭ ‬توصیه‌های‭ ‬دینی‭ ‬و‭ ‬شرعی،‭ ‬اجرای‭ ‬کامل‭ ‬قوانین‭ ‬و‭ ‬مقررات‭ ‬جاری‭ ‬و‭ ‬بالاخره‭ ‬عمل‭ ‬به‭ ‬تعهدات‭ ‬بین‌المللی‭ ‬کشور‭ ‬و‭ ‬تقویت‭ ‬آن‌ها‭ ‬می‌باشد‭. ‬

‭- ‬فرهنگ‌سازی‭ ‬و‭ ‬ارتقاء‭ ‬آگاهی‌ها‭ ‬و‭ ‬مشارکت‌پذیری‭ ‬مردم‭ ‬و‭ ‬واگذاری‭ ‬تدریجی‭ ‬امور‭ ‬تصدی‌گری‭ ‬محیط‭ ‬زیست‭ ‬به‭ ‬مردم‭ ‬و‭ ‬تقویت‭ ‬مکانیسم‌های‭ ‬نظارت‭ ‬عالی‭ ‬دولت‭ ‬و‭ ‬اعمال‭ ‬حاکمیت‭ ‬بر‭ ‬انفال‭ ‬باید‭ ‬جزو‭ ‬سیاست‌های‭ ‬کلیدی‭ ‬قرار‭ ‬گیرند‭. ‬

‭- ‬بازنگری‭ ‬و‭ ‬اصلاح‭ ‬برخی‭ ‬از‭ ‬قوانین‭ ‬و‭ ‬مقررات‭ ‬جاری‭ ‬با‭ ‬توجه‭ ‬به‭ ‬تغییر‭ ‬شرایط‭ ‬محیط‭ ‬زیست‭ ‬کشور

‭- ‬هماهنگی‭ ‬سیستمی‭ ‬بین‭ ‬سازمان‌های‭ ‬مرتبط‭ ‬با‭ ‬محیط‭ ‬زیست‭ ‬بر‭ ‬اساس‭ ‬تعاریف‭ ‬علمی‭ ‬از‭ ‬کارکردهای‭ ‬محیط‭ ‬زیست‭ ‬و‭ ‬منابع‭ ‬طبیعی‭ ‬و‭ ‬بازبینی‭ ‬در‭ ‬نگرش‭ ‬انتزاعی‭ ‬و‭ ‬یک‌سویه‭ ‬به‭ ‬مقوله‭ ‬محیط‭ ‬زیست

در‭ ‬نهایت‭ ‬لازم‭ ‬به‭ ‬ذکر‭ ‬است‭ ‬که‭ ‬ضرورت‭ ‬تدوین‭ ‬اصول‭ ‬اخلاق‭ ‬محیط‭ ‬زیستی‭ ‬که‭ ‬نظر‭ ‬بر‭ ‬آرمان‌های‭ ‬اخلاقی‭ ‬الهی‭ ‬داشته‭ ‬باشد‭ ‬و‭ ‬در‭ ‬عین‭ ‬حال‭ ‬توسعه‭ ‬و‭ ‬بهبود‭ ‬زندگی‭ ‬مادّی‭ ‬را‭ ‬نیز‭ ‬در‭ ‬بر‭ ‬گیرد،‭ ‬جدّی‌تر‭ ‬از‭ ‬هر‭ ‬زمان‭ ‬دیگر‭ ‬است‭. ‬باید‭ ‬توجه‭ ‬داشت‭ ‬که‭ ‬تدوین‭ ‬چنین‭ ‬مجموعه‌ای‭ ‬از‭ ‬اصول‭ ‬و‭ ‬مبانی‭ ‬نمی‌تواند‭ ‬به‭ ‬نحو‭ ‬جامع‭ ‬توسط‭ ‬یک‭ ‬فرد‭ ‬یا‭ ‬گروه‭ ‬تدوین‭ ‬گردد،‭ ‬زیرا‭ ‬نیازمند‭ ‬مبانی‭ ‬هستی‌شناسی‭ ‬و‭ ‬انسان‌شناسی‭ ‬برگرفته‭ ‬از‭ ‬منبعی‭ ‬فرای‭ ‬طبیعت‭ ‬آموزه‌های‭ ‬وحیانی‭ ‬می‌باشد‭. ‬امید‭ ‬آن‭ ‬است‭ ‬که‭ ‬با‭ ‬توجه‭ ‬به‭ ‬فرهنگ‭ ‬و‭ ‬پشتوانه‭ ‬غنی‭ ‬ایرانی‭- ‬اسلامی‭ ‬کشور‭ ‬عزیزمان‭ ‬ایران،‭ ‬بتوانیم‭ ‬در‭ ‬تدوین‭ ‬و‭ ‬اجرای‭ ‬توسعه‭ ‬پایدار‭ ‬بر‭ ‬مبنای‭ ‬زیست‌سالاری،‭ ‬در‭ ‬سال‌های‭ ‬آتی‭ ‬به‭ ‬عنوان‭ ‬الگوی‭ ‬قابل‭ ‬قبولی‭ ‬در‭ ‬جهان‭ ‬مطرح‭ ‬شویم‭ ‬و‭ ‬شان‭ ‬و‭ ‬منزلت‭ ‬کشورمان‭ ‬را‭ ‬در‭ ‬دنیا‭ ‬ارتقا‭ ‬دهیم‭.‬

فرزاد‭ ‬علیزاده،‭ ‬فعال‭ ‬محیط‭ ‬زیست‭ ‬

کمال‭ ‬میرزاحسینی،‭ ‬کارشناس‭ ‬حوزه‭ ‬رسانه‭ ‬و‭ ‬محیط‭ ‬زیست

لینک کوتاه : https://aftabyazdonline.ir/?newsid=6000

ثبت دیدگاه

مجموع نظرات : 0
قوانین ارسال دیدگاه
  • لطفا از نوشتن با حروف لاتین (فینگلیش) خودداری نمایید.
  • از ارسال دیدگاه های نا مرتبط با متن خبر، تکرار نظر دیگران، توهین به سایر کاربران و ارسال متن های طولانی خودداری نمایید.
  • لطفا نظرات بدون بی احترامی، افترا و توهین به مسئولان، اقلیت ها، قومیت ها و ... باشد و به طور کلی مغایرتی با اصول اخلاقی و قوانین کشور نداشته باشد.
  • در غیر این صورت، «آفتاب یزد» مطلب مورد نظر را رد یا بنا به تشخیص خود با ممیزی منتشر خواهد کرد.
عکس خوانده نمی‌شود